نگاهي به آموزش و پرورش در دوران دكتر حاج بابایی

درسیاهکل/مهرداد حسينی عضوشوراي مركزی جامعه اسلامی فرهنگيان ايران : وزارت آموزش و پرورش يكي از بنيادي ترين وزارت خانه هاي نظام مقدس ِ جمهوري اسلامي ايران است كه اهميت آن بر كسي پوشيده نيست از يك سو تعليم و تربيت ميليو ن ها دانش آموز بر عهد ه اوست و از سوي ديگر بالغ بر يك ميليون نيروي فرهنگي اثر گذار در آْن مشغول به فعاليت هستند .لذا توقع دانش آموزان، اوليا و فرهنگيان اين بوده كه در راس وزارت آموزش و پرورش فردي قرار گيرد كه با همه وجود آموزش و پرورش را لمس كرده و به آن باور داشته باشد دانش آموز و معلم را بشناسد. نياز هاي آنها را بداند.مشكلات آنها را بفهمد و ضمن آشنايي كامل با فلسفه وجودي آن از مقبوليت در خور و شايسته اي در بين فرهنگيان برخوردار باشد .
بر همين اساس از وزارت آقاي حاج بابايي استقبال خوبي شد بارقه اميدي در دل فرهنگيان زده شد كه شايد وضعيت آنان متحول شود . وزارت ايشان در فضايي آرام كه متاثر از همراهي مجلس محترم شوراي اسلامي،دولت خدمتگزار و فرهنگيان عزيزسراسر كشور بود شروع شد. در ابتدا حضور فعال و پرنشاط و برخي اقدامات وزير موجب نشاط و شادماني در بين همكاران او شد و همه اميدوار شدند كه وزير بتواند باگامهاي موثري در جهت بهبود وضعيت موجود وايجاد رضايت مندي بيشتر در فرهنگيان اقدام نمايد.
وزارت آقاي حاج بابايي فضاي جديدي را به تصوير كشيد كه تا در آن با نگرشي عميق تر به موضوع معلم و فعاليت هاي او نگاه شود و البته در مقطعي توانست نگاه بخش وسيعي از جامعه و مسئولان را متوجه آموزش و پرورش نمايد ليكن اين نگاه بلند در مسير اجرا بنا به دلايلي كه طبعا متاثر از اقدامات و ديدگاه هاي وزير ومجموعه همراه وي بوده فرسايش يافته و نتوانست به آن مدينه فاضله اي كه تصوير شده بود نزديك شده و به توفيقي كه بتواند رضايت عمومي فرهنگيان را بدست آورد نائل آيد. كه البته دراين مجال فرصت پرداختن به همه ي آنان نيست اما نگارنده ضمن قدرشناسي از خدمات صورت گرفته به حكم وظيفه و علاقه اي كه به آموزش و پرورش دارد به برخي از مواردي پرداخته كه طبعا مي تواند در بيان دلايل عدم توفيق وزارت ايشان مورد مداقه قرار گيرد.
۱ . شتاب زدگي وكم توجهي به خرد جمعي
برخي از طرح هايي كه از سوي وزارت آموزش و پرورش وبا نوعي شتاب زدگي جهت اجرا ابلاغ مي شد حاوي نكات مبهم ،پيچيده، غير قابل اجرا وهزينه بري بود كه عموما با واكنش شديد مجريان روبه رو مي شد ليكن مسولان محترم همواره در فضايي آكنده از اطمينان اصرار بر اجراي همه طرح ها داشته اند . ما بايد بپذيريم كه آموزش و پرورش متعلق به همه مردم است و هر تصميم در آن مي تواند جامعه را تحت تاثير خود قرار دهد وبايد همه تصميمات به دور از تعلقات و برخوردار ازكار كارشناسي اهل نظر باشد.والبته مسولان آموزش و پرورش مكلفند به آن تصميمي كه متكي برخرد جمعي خبرگان تعليم وتربيت است باور داشته وبه آن عمل نمايند.
۲ . كم لطفي به انجمن اوليا و مربيان
پر واضح است كه دو برابر جمعيت دانش آموزش ما اوليا ي دلسوز و روشنفكري هستند كه با دقت و حساسيت ارتباط تنگاتنگي با مدارس داشته و پيگير امور تحصيلي و اخلاقي فرزندان خود هستند و بر همين اساس و به لحاظ اهميتي كه داشته است در ساختار وزارتي قبلي” انجمن اوليا و مربيان “در حد قائم مقام وزير مسئوليت اين امر خطير را بر عهده داشته است . كه متاسفانه دراين دوره با يكي از معاونت هاي پر مشغله وزارتي تجميع شده تا امور آموزش از راه دور ،مدارس غير دولتي ، امور شاهد و ايثارگران و امور خانواده را با هم پيگيري نمايد كه در حقيقت به نوعي كمرنگ شدن فعاليت هاي انجمن اوليا و مربيان تلقي مي شود( اگر چه معاونت مذكور توانسته است از همه توان خود ومجموعه در جهت اجراي برنامه هاي ترسيم شده بهره ببرد .) بايد بپذيريم اوليا دانش آموزان صاحبان اصلي آموزش و پرورش هستند و پيوند تنگاتنگ اوليا ي خانه و مدرسه مي تواند موجبات پيشرفت تحصيلي دانش آموزان را فراهم آورد وانجمن هاي اوليا ومربيان بايد به مثابه اتاق فكري براي مدرسه باشند كه متاسفانه اين جايگاه در بعضي موارد در سطح جذب كمك هاي مردمي از اوليا تنزل يافته و رويكردي نادرست را در فضاي معنوي آموزش و پرورش پديد آورده است.
۳. معيشت فرهنگيان
در سخنان مسولان وزارتي همواره معلم از جايگاه ويژه اي برخوردار بوده و پرداختن به معيشت او را دغدغه اصلي خود برشمرده اند كه البته مورد اقبال معلمان عزيز نيز قرار گرفته است . اما آنچه كه اتفاق افتاده حكايت از آن داشته كه به اين امر مهم كه دغدغه فرهنگيان شريف است كمتر توجه شده و به نظر مي رسد در جهت تحقق ا ين هدف وزير محترم همه ي توان خود را در تعامل با هيئت محترم وزيران و يا مجلس محترم به كارنبسته است تا معلم بتواند بدون دغدغه وبا آرامش بيشتري در كلاس درس حاضر شود.
۴. دغدغه فرزندان
يكي از مشكلات ونگرانيهاي فرهنگيان كشور جذب و اشتغال به كار فرزندان آنان است كه عموما هم از تحصيلات عاليه برخوردار هستند و همواره از همه ي وزرا اين درخواست را داشته اند تا همچون برخي از ادارات يا دستگاهها زمينه استخدام فرزندان آنان فراهم شود كه متاسفانه تاكنون اقدام چشمگيري كه بتواند در جهت رفع اين نگراني برآيد صورت نگرفته است. البته در دوره برخي از وزرا اقدامات اندكي انجام شده كه با حضور وزير بعدي پيگيري لازم صورت نگرفته ويا از دستور خارج شده است .
۵. معضل سرانه ها

يكي از نگراني هاي اين دوران پرداخت كم ويا متمركز سرانه هاي مختلف مدارس است كه متاسفانه پاسخ گوي نياز هاي مدارس نبوده است (البته در سال جاري همت بلند اوليا و كمك هاي مستمر آنان به مدارس كه بعضا با پرداخت مبالغي از يارانه دريافتي از دولت محترم ازسوي اوليا بي بضاعت هم صورت گرفته آموزش و پرورش را ياري و همراهي كرده اند ) اگر چه واريز سرانه ها در آموزش وپرورش كم شده بود لكن در سالهاي گذشته از مسير پرداخت سرانه هاي متمركز بخش قابل توجهي از كل مبلغ واريزي در حساب ادارات كل متمركز شده تا هر استان بتواند با بررسي وضعيت مدارس خود نسبت به برطرف كردن نياز مندي هاي آنان اقدام نمايد ولي در اجرا اين موضوع با نارضايتي همراه بوده واين روش نتوانسته است به نحوي شايسته پاسخگوي نيازهاي مدارس باشند .
۶. پايه ششم
يكي از اقدامات خوب آموزش وپرورش تنظيم سند تحول بنيادين و حركت در جهت ايجاد بستر مناسب براي اجراي آن است تا در يك پروسه زماني چند ساله بتواند به اهداف خود نزديك و يا به آن نايل شود اما آنچه لازم است مطرح شود آن است كه در برخي از موارد نوعي شتابزدگي و يا اصرار به انجام زود هنگام برخي طرح ها ، همه ي آموزش و پرورش را به چالش كشيده است اجراي طرح ۳.۳.۶ كه از سال جاري به ۳.۳.۳.۳ تبديل شده است در سال گذشته ضمن تحميل هزينه هاي سنگين بر پيكره آموزش و پرورش، نگراني هايي را در تامين و تربيت نيروي انساني و تجهيزات مورد لزوم به دنبال داشته كه در جاي خود جاي تامل است مثلا براي دروس مورد نظر پايه ششم امكانات پيش بيني شده اي وجود نداشته و يا همه معلمان آن پايه آمادگي كافي در تدريس دروس مورد نظر را نداشته اند كه در مثال مي توان اشاره كرد تعداد زيادي از نيروهاي قراردادي كار معين با موافقت به عمل آمده راهي مدارس شدند كه مشغول به تدريس شوند اگرچه آن عزيزان در جاي خود نيروهاي دلسوز و كارآمدي بودند اما به زعم علماي تعليم وتربيت، مقوله تدريس امر ديگري است و نيروي تربيت شده خود را مي طلبد. واستفاده ازنيروهاي تربيت نشده ضربه اي برآموزش وپرورش تلقي خواهد شد.
۷. كارت طلايي از محل رفاهي
يكي از خدمات وزارت آموزش و پرورش در اين دوره بيمه طلايي بوده است كه در ابتدا خوش درخشيده لكن امروز با مشكلاتي رو به رو است اگرچه با وجود همه مشكلات باز هم از ارزش و اهميت خوبي برخوردار است كه مي تواند صدقه جاريه اي براي وزير و همكاران او باشد اما آنچه مهم است اين است كه اين اقدام در پي حذف رفاهي كاركنان صورت گرفته و در حقيقت از جيب آنان پرداخت مي شود و به تعبيري با حذف خدمتي از معلمان، خدمت ديگري به آنان انجام مي شود و يا اينكه حذف اين رفاهي به آنهايي كه بيمه طلايي نشده اند چگونه تعريف مي شود ؟ باور ما اين است كه مي بايست وزارت آموزش و پرورش براي اعتبار اين ابتكار جديد محل ديگري پيش بيني مي كرد تا صدمه اي به امور رفاهي معلمان وارد نشده و حلاوت اين كار بزرگ به كام معلمان مضاعف شود.
۸. نشريه نگاه
نشريه نگاه از ديرباز زبان گوياي فرهنگيان كشور بوده و معلمان دل نوشته ها ، پيشنهادات ، انتقادات ، مشكلات ، مقالات تخصصي و ديدگاه هاي خود را پيرامون مسائل آموزش و پرورش در آن بيان كرده و بدين وسيله توجه مسئولان به آن جلب مي شده است .

نشريه نگاه اگرچه در سابق كمتر چاپ مي شده ليكن با اين رويكرد مخاطبان زيادي داشته و مورد اقبال فرهنگيان بوده است. اما در دوره ايشان اگرچه دفعات چاپ و تيراژ آن زيادتر شده به تريبوني براي بيان عملكرد آقاي وزير و مجموعه است و با چاپ مطالب يك سويه و هدفمند مخاطبان اصلي خود را از دست داده است كه البته جا دارد با تجديد نظر مسئولان نشريه و تغيير رويكرد آن نشريه نگاه به تريبوني براي بيان مجموعه حقايق و واقعيات آموزش و پرورش تبديل شود.
۹-آشنايي نزديك با مراكز آموزشي
همواره يكي از خواسته هاي فرهنگيان ديدار نزديك با مسئولان وزارتي و استاني بوده كه اين امر مي تواند دو سويه باشد كه هم فرهنگيان به ديدار آنان روند و يا اينكه مسئولان از مدارس و مناطق بازديد كنند تا از نزديك شاهد فعاليت هاي ارزنده آنان باشند كه البته به نظر مي رسد به اين مهم در آموزش و پروش كمتر توجه شده است اين مهم يعني دوري بين مسئولان و فرهنگيان طبعا در تصميمات و اقدامات آنها نيزاثر گذار خواهد بود.
۱۰-رسانه اي كردن امور كم اهميت
در آموزش وپرورش گاهي تبليغات مقدم بر مديريت هاست كه البته تبعات فراواني هم داشته است. عموم وزارتخانه ها و موسسات دولتي ، مساعدت ها و پرداخت هاي متنوعي داشته و يا امكانات قابل توجهي براي مجموعه خود فراهم كرده -كه البته بسيار هم خوب است- لكن هرگز رسانه اي نشده است. اما در آموزش و پرورش بسياري از امور كم اهميت رسانه اي مي شوند كه ضرورتي ديده نمي شود.
در خاتمه اميد است اين سطوركه به صراحت و صداقت حقايقي را مطرح نموده موجب تكدر خاطر كسي نشده واميدواريم دولت محترم و مجلس محترم شوراي اسلامي با همه اهميت و ارزشي كه به فرهنگيان شريف قائل هستند با انتخاب وزيري معلم ، توانمند ، متدين و مطيع مقام معظم رهبري حضرت آيت الله العظمي خامنه اي بتوانند آموزش و پرورش كشور را در مسيري كه ثمره هنرمندانه اش هدايت انساني مورد نظر آموزه هاي نوراني اسلام عزيز است ياري نمايند .
ان شاا…