نمی از یم (رطوبتی از دریا)

درسیاهکل/وحید حسنی: انسان به طور طبیعی، به دنبال کسب منافع بوده و سعی دارد تا در وادی گذار از زندگی دنیوی، از شکست ها فاصله بگیرد.

مهم ترین مسئله ای که در این زمینه قابل تامل می باشد، و آن چه به او آرامش می دهد، سودهای زودگذرمی باشد. به راستی چرا انسان گرفتار این مصیبت گردیده و راه درمان آن کدام است؟ به راستی شاخصه های منفعت ارزشمند و پایدار چیست؟ و راه وصول به معرفت و شناخت آن کدام است؟
شاید بتوان از مناظر و دیدگاه های مختلفی به این پرسش پاسخ داد، اما در این نوشته مختصر سعی شده است با استفاده و بهره مندی از معارف دینی بدان پاسخ دهیم.
خداوند عظیم الشان در قرآن کریم و در سوره نحل آیه نود و ششم می فرماید:
«مَا عِندَكُمْ يَنفَدُ وَمَا عِندَ اللّهِ بَاقٍ وَلَنَجْزِيَنَّ الَّذِينَ صَبَرُواْ أَجْرَهُم بِأَحْسَنِ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ» .

آنچه در نزد شماست تمام و فانى میشود و آنچه در نزد خداست پايدار و باقى است و كسانى كه (در انجام وظايف دينى) صبر كرده‏ اند پاداششان را در مقابل عمل‏هاى بسيار خوبشان خواهيم داد.
با توجه به آیه شریفه منفعتی ارزشمند و پایدار است که صبغه الهی داشته باشد. بنابراین انسان اندیشمند و دورنگر، باید تمام همت و توان خود را مصروف به کسب معارف و سودها و منفعت های ماندگار نماید، تا در لحظاتی که انسان هیچ فریاد رسی ندارد و به معنای تمام فقیر و ناچیز است، این گنج های معنوی ارزشمند او را نجات داده و مایه رستگاری او گردند.

انسان باید قدر فرصت ها را بداند و در کنار بهره مندی از منافع حلال دنیوی به دنبال حصول ذخایر ارزشمند معنوی باشد. خداوند جلیل وعزیز، انسان را در این مسیر تنها نگذاشته و فرصت هایی ارزشمند را در اختیار او گذاشته است و یکی از این فرصت های ارزشمند، شب قدر می باشد.
شب قدر یا بواسطه ذات زمانی و یا بواسطه وقایع عظیمی که در آن رخ می دهد، آن قدر بزرگ می باشد، که در بسیاری از آیات و روایات انسان را به بهره مندی از این شب بزرگ ترغیب نموده و عدم بهره مندی از آن، خسرانی بس عظیم می باشد.
رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: حضرت موسى علیه السلام به خداوند متعال چنین گفت:خدایا! نزدیكى به تو را می ‏خواهم.

فرمود: « قُربی لِمَن یَستَیقِظُ لَیلَةَ القَدرِ ؛ نزدیكى به من، براى كسى است كه شب قدر را بیدار می ماند».
گفت: خدایا! رحمت تو را می خواهم.

فرمود:« رَحمَتی لِمَن رَحِمَ المَساكینَ لَیلَةَ القَدرِ؛رحمت من، براى كسى است كه در شب قدر بر بینوایان ترحّم كند».
گفت: خدایا!عبور از صراط را می خواهم.

فرمود: « ذلِكَ لِمَن تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ فی لَیلَةِ القَدرِ ؛ آن، براى كسى است كه در شب قدر، صدقه‏ اى بدهد».
گفت: خدایا! درختان و میوه‏ هاى بهشتى می خواهم.

فرمود: « ذلِكَ لِمَن سَبَّحَ تَسبیحَةً فی لَیلَةِ القَدرِ ؛ آن، براى كسى است كه در شب قدر، تسبیح گوید».
گفت: خدایا! رهایى از آتش را می خواهم.

فرمود: « ذلِكَ لِمَن استَغفَرَ فی لَیلَةِ القَدرِ؛ آن، براى كسى است كه در شب قدر، آمرزش بخواهد و استغفار كند».
گفت: خدایا! خرسندى تو را می خواهم.

فرمود: « رِضایَ لِمَن صَلّى رَكعَتَینِ فی لَیلَةِ القَدرِ؛ خرسندى من، براى كسى است كه در شب قدر، دو ركعت نماز بگزارد» ( کتاب اقبال الاعمال سید بن طاووس صفحه 345)

امام باقر (ع) در باره ایجاد و آفرینش شب قدر می فرمایند:
لَقَد خَلَقَ اللّهُ جَلَّ ذِكرُهُ لَیلَةَ القَدرِ أَوَّلَ ما خَلَقَ الدُّنیا وَ لَقَد خَلَقَ فیها أَوَّلَ نَبِیٍّ یَكونُ وَأَوَّلَ وَصِیٍّ یَكونُ …
خداوند متعال نخستین دورانى كه دنیا را آفرید، شب قدر راهم آفرید. نیز درآن شب، اوّلین پیامبر و اوّلین جانشین پیامبر را آفرید و مقدّر كرد كه در هر سال، شبى باشد كه درآن شب، تفسیر كارها را تا سال آینده فرود آورد.( كافی جلد1ص250)
نکته مهمی که از این روایت بدست می آید، اثبات ولایت اهل بیت (علیهم السلام ) اجمعین می باشد.

شب قدر شبی است که متعلق به انسان کامل می باشد و انسان کامل در هر دوره پس از وجود مقدس پیامبر اکرم اسلام(ص) وجود امام معصوم(ع) می باشد.

در روایت هایی به این حقیقت مهم تصریح شده است که در شب قدر آنگاه که ملائکه و روح فرود می آیند به محضر امام و حجت آن عصر شرفیاب شده و برنامه سال آینده (تا شب قدر بعد) را خدمت ایشان تقدیم می دارند.
امیرمۆمنان علی علیه السلام به ابن عبّاس فرمود:
إنَّ لَیلَةَ القَدرِ فی كُلِّ سَنَةٍ وإنَّهُ یَنزِلُ فی تِلكَ اللَّیلَةِ أمرُ السَّنَةِ، ولِذلِكَ الأَمرِ وُلاةٌ بَعدَ رَسولِ اللّهِ صلى‏ الله‏ علیه‏ وآله ؛ شب قدر در هر سال هست. در آن شب، برنامه سال، فرود مى‏ آید و پس از پیامبر خدا صلی الله علیه وآله، کسانی هستند که آن برنامه برعهده آنهاست.
ابن عبّاس گفت: آنان كیانند؟
[امیر مۆمنان علیه السلام‏] فرمود:
من و یازده نفر از نسل من، پیشوایانى مُحدَّث (كه از عالم غیب با آنان سخن گفته میشود.) (اصول كافی جلد 1ص532)
در باره این که چرا شب قدر، شب معلوم و مشخصی نبوده و چندین شب به عنوان شب قدر محتمل می باشند، نظرات و روایات گوناگونی در این زمینه آمده است، یکی از آن دلایل، این است که عاشقان معرفت و رهروان طریقت کوی دوست، در تلاش براى عبادت و شب زنده‏ دارى، و در پرتو آن، ضمیر خود را از وجود گناه پاک نموده و دل را از وجود نا خالصی ها و پلیدی های معصیت پاک سازند و بكوشند تا به اميد درك آن شب گران قدر، شب‏هاى بسيارى را با راز و نياز سپرى كنند و در این مسیر ممارست بیشتری در کسب معارف داشته باشند.
اين گونه از دستورات دینی و معرفتی در موارد دیگری مورد مشاهده است، مثلا: خداوند بلند مرتبه به فضیلت نماز وسطی «نماز ميانه» بسیار تأکید کرده است و نسبت به آن سفارش اکید شده است یا به عنوان مثال اسم اعظم خداوند جلّ جلاله بین اسم های دیگرش نهان است، هم چنین زمان فرا رسیدن مرگ انسان ها از آن ها مخفی نگه داشته شده است، تا انسان ها روزهای باقیمانده عمر را به تلاش و کوشش سپری نمایند.
شب قدر، شبی است که می توانیم با جمیع اولیاء الله و صلحاء و امام عصر (عجل الله فرجه) و روح الامین حضرت جبراییل(ع) و تمامی فرشتگان و مومنین هم نوا شده و آنان را شفیع خود قرار داده تا زمینه نجات و رهایی خود را فراهم سازیم. امید آن که خداوند توفیق عبادت خالصانه را به همه ما عنایت فرماید.

ملتمس دعای خیرتان هستم.