کتابخانه (مرحوم کوهساری) سیاهکل در دهه فجر امسال افتتاح می شود/ توسعه کتابخانه های سیار در روستاها ضرورتی اجتناب ناپذیر

به گزارش درسیاهکل به نقل از مهر، نقش حساس مطالعه در تکامل فردی و اجتماعی که در نهایت به پرورش ابعاد کمال آفرین روح بشر ختم می شود، انکار نشدنی است. در بیان اهمیت کتاب و کتابخوانی همین بس که خداوند متعال نخستین خطاب به آخرین فرستاده خودش با اقرا آغاز کرد و معجزه خاتم پیامبران هم کتاب است.

با توجه به اهمیت موضوع امروز با حضور ” هادی بادروح ” سرپرست اداره کل کتابخانه های عمومی گیلان راهکارهای توسعه مطالعه و کتابخوانی بررسی می شود، آنچه می خوانید حاصل این گفتگو است.

با توجه به تاکیدات رهبری در گیلان چه بازنگری در زمینه تولید و نشر کتاب صورت گرفته است؟

نهاد کتابخانه های عمومی کشور در سال ۱۳۸۲ با مصوبه مجلس شورای اسلامی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منفک و به صورت مستقل اداره می شود که با تصویب قانون نحوه اداره کتابخانه های عمومی تمامی امور مربوط به مدیریت، تجهیز، نگهداری و تامین نیروی انسانی کتابخانه های عمومی بر عهده این نهاد سپرده شد.

در تکمیل این قانون و با تصویب شورای فرهنگ عمومی هدف نهاد کتابخانه های عمومی از صرف نگهداری و تامین نیازهای آن به دستیابی جایگاه مناسب بین المللی مامور شد و تمامی امور مربوط به توسعه کتابخوانی و گسترش فرهنگ مطالعه مفید به این نهاد واگذار شد که با همکاری۱۷ دستگاه دیگر برای توسعه امر کتابخوانی تلاش کنند.

سند نهضت مطالعه مفید در شورای فرهنگ عمومی کشور در سال ۱۳۸۹ تصویب شد با تصویب این سند اهداف و سیاست های نهاد کتابخانه های عمومی کشور تغییر اساسی پیدا کرد.

سرمایه گذاری در حوزه بخش کودک کتابخانه های یکی از جدی ترین سیاست های کمیته نهضت مطالعه مفید است.

اگر بخواهیم بحث مطالعه فراگیر شود این کار باید از سنین کودکی در افراد نهادینه شود که استان گیلان با داشتن۳۵ بخش کودک در کتابخانه های استان از این نظر رتبه قابل قبولی دارد.

طرح کتاب من بعنوان طرحی مفید برای اعضای کتابخانه ها و موجب رونق منابع کتابخانه ای است.

مصوبه سند نهضت مطالعه مفید به پیشنهاد شورای فرهنگ عمومی در سال ۱۳۸۹ در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید، این سند شامل چه مواردی بوده و تاکنون در این زمینه چه اقداماتی در استان گیلان انجام شده است؟

اصلی ترین هدف این سند دستیابی به جایگاه ممتاز در جهان از نظر سرانه مطالعه است، این سند دارای یک هدف اصلی، پنج هدف فرعی و ۲۸ ماده است.

در این سند به مقوله های مهمی همچون ساعات مطالعه در مدارس، سیر مطالعاتی، جلسه نقد ، مسابقه آنلاین و همچنین ایجاد کتابخانه های تخصصی برای بانوان، معماری کتابخانه ها، ایجاد شبکه های اجتماعی، برگزاری نمایشگاهها و غیره پیش بینی و برنامه ریزی شده است.

ایجاد ایستگاههای مطالعه از جمله طرحهای موفق نهاد کتابخانه های عمومی کشور در جلب افراد به کتابخوانی است هم اکنون در استان گیلان ۲۰ ایستگاه مطالعه جانمایی و به بهره برداری رسیده که با استقبال خوبی از سوی علاقمندان مواجه شده است.

با توجه به تمامی مصوباتی که نام بردید در استان گیلان چند درصد این مصوبات اجرایی شده است؟

تاکنون ۳۰ درصد تحقق پیدا کرده است. تمامی ۱۷ دستگاه باید در این زمینه با هم همکاری و تعامل داشته باشند.

بر اساس سند چشم انداز بخش فرهنگ عمومی در افق ایران ۱۴۰۴ چطور باید باشد؟

در این چشم انداز به ازای هر۱۰۰ نفر هشت متر مربع فضای مطالعه ، هر نفر چهار جلد کتاب و عضویت حداقل ۳۵ درصد از جمعیت استان و کشور در کتابخانه های عمومی پیش بینی شده است که دستیابی به این اهداف مدیریت بسیار پویا و همکاری همه دستگاههای متولی امر را می طلبد.

میانگین کشوری فضای کتابخانه ای دو متر و در گیلان ۱٫۸ سانتی متر است برای دستیابی به سند چشم انداز ۱۴۰۴ چیزی در حدود ۲۰۰ هزار متر مربع فضا نیاز است.

در حال حاضر ۹۰۰ هزار جلد کتاب در کتابخانه های عمومی استان گیلان وجود دارد که برای دستیابی به عدد سند چشم انداز باید ۳٫۵ میلیون کتاب درکتابخانه های استان موجود باشد.

امروز به ازای هر سه نفر یک جلد کتاب در کتابخانه های عمومی استان گیلان موجود است در صورتی که میانگین کشوری به ازای هر دو نفر یک کتاب است.

با توجه به اینکه فضای کتابخانه ای در استان گیلان کم و ناچیز است به تبع تعداد کتاب ها در کتابخانه ها هم کم است.

درجه بندی کتابخانه ها در نهاد کتابخانه های عمومی کشور بر اساس مساحت است. وقتی مساحت کتابخانه های عمومی گیلان کم باشد به تبع درجه بندی کم و همچنین کتاب های کمتری به استان ارسال می شود.

در حال حاضر ۵۴ هزار نفر عضو کتابخانه های عمومی استان گیلان هستند به عبارتی دو درصد جمعیت استان عضو کتابخانه ها هستند که این عدد در سند چشم انداز باید ۳۵ درصد باشد.

برای دستیابی به سند چشم انداز باید تلاش مضاعف صورت گیرد.

نیاز سنجی، تولید، تهیه، سفارش و حمایت از تولید متون مکتوب بومی می تواند گامی موثر در توسعه فرهنگ مطالعه باشد، در این زمینه تاکنون اقدامی شده است؟

خرید کتاب بصورت متمرکز از سوی نهاد انجام می گیرد و به کتابخانه های عمومی سراسر کشور ارسال می شود، بودجه خاصی برای خرید کتاب های بومی و حمایت از نویسندگان برای کتابخانه های عمومی تعریف نشده است. بودجه کتابخانه های عمومی بیشتر عمرانی است.

یک درصد مجموع بودجه استان با هدف حمایت از ناشران و توسعه فرهنگ مطالعه برای خرید کتاب اختصاص یابد. اختصاص اعتبار خرید کتاب برای دستگاهها و سازمانها در رشد کتابخوانی بسیار موثر است.

مجهز کردن کتابخانه ها به سامانه های نرم افزاری و ایجاد جاذبه بیشتر برای جوانان هم راهکاری مناسب است برای توسعه فرهنگ کتابخوانی، کتابخانه های گیلان به چه میزان به سامانه های جدید خدمات دهی مجهز هستند؟

عملیات تجهیر کتابخانه های استان به سیستم های نوین از سال۸۴ آغاز شده وامروز در ۵۷ کتابخانه عمومی در سراسر استان گیلان نرم افزار مدیریت کتابخانه های عمومی بانام نرم افزار سامان در اختیار اعضا و کتابداران قرار دارد که از پیشرفته ترین نرم افزارهای کتابخانه ای بشمار می رود.

امکان جستجو در منابع کتابخانه های عمومی کل کشور، امکان عضویت آنلاین در کتابخانه های عمومی و نیز رزرو منابع کتابخانه ای از مزیت های مهم این سامانه است.

علاوه بر کتاب های ایبوک ( کتاب های پی دی اف شده و دیجیتال ) به این نرم افزار اضافه خواهد شد.

در حال حاضر ۱۸ کتابخانه در گیلان فاقد نرم افزار سامان هستند تا پایان سال جاری هشت کتابخانه و بقیه در سال آینده به این نرم افزار مجهز می شوند.

در حال حاضر گیلان دارای چند کتابخانه، چند کتابدار و همچنین چه تعداد از هم استانی ها عضو این کتابخانه ها هستند؟

در حال حاضر این استان دارای ۷۲ کتابخانه نهادی، ۱۷ کتابخانه مشارکتی ، دو کتابخانه مستقل و همچنین ۱۸۷ کتابدار است.

هم اکنون ۵۴ هزار نفر عضو کتابخانه عمومی گیلان هستند، ۲۹ هزار متر مربع فضای کتابخانه ای استان گیلان است، در حال حاضر ۸۹۰ هزار کتاب در کتابخانه های عمومی استان وجود دارد.

در شش ماهه نخست امسال ۵۰۰ هزار نفر به کتابخانه های استان گیلان مراجعه و از خدمات این نهاد بهره مند شدند.

تعداد کل صندلی مطالعه کتابخانه های عمومی استان گیلان چهار هزار عدد است.

در هر حال ۷۲ باب کتابخانه نهادی، ۱۷ کتابخانه مشارکتی و نیز دو کتابخانه مستقل برای پوشش علاقمندان به مطالعه در استان ناکافی است از این رو احداث کتابخانه های عمومی و نیز تکمیل کتابخانه مرکزی رشت امری ضروری است.

سرانه مطالعه در استان فرهنگی گیلان چقدر است؟ این سرانه در مقایسه با کشور و جهان چگونه است؟

در این زمینه نمی توان آمار دقیقی ارائه داد چون آمارگیری دقیقی در این خصوص انجام نشده است اما سرانه مطالعه استان گیلان در تمامی نظرسنجی ها از میانگین کشوری بالاتر بوده است.

برای سرانه مطالعه باید مهندسی معکوس انجام شود. لازمه داشتن آمار دقیق سرانه مطالعه توجه به شاخص هایی همچون چاپ تعداد کتاب، تعداد ناشران، تعداد تیراژ کتاب، درصد چرخش کتاب در کتابخانه ها، عضو کتابخانه ها و غیره امری ضروری است.

در استان گیلان بجزء کتابخانه مرکزی رشت چند کتابخانه دیگر هم در حال ساخت است؟

در حال حاضر ۱۲ کتابخانه ( شهری و روستایی) در حال ساخت است.

روند احداث کتابخانه مرکزی رشت را چگونه ارزیابی می کنید؟

امسال یک میلیارد تومان برای این پروژه اعتبار اختصاص یافته است و ۱۰۰ درصد این میزان اعتبار تخصیص پیدا خواهد کرد. پیشرفت فیزیکی پروژه کتابخانه مرکزی رشت ۵۰ درصد است.

برای تسریع در احداث این پروژه آیا نمی توان از توان خیران استفاده کرد؟

امسال برای نخستین بار انجمن خیران کتابخانه ساز در استان گیلان تاسیس شد، تاسیس این انجمن نقطه عطفی برای آغاز دور جدیدی از کتابخانه سازی در استان است.

در گذشته یک کتابخانه در لاهیجان و در حال حاضر دوباب کتابخانه دیگر در شهرهای سیاهکل و رستم آباد ( خیر با مشارکت شهرداری ) از سوی خیران احداث و در دهه فجر امسال این دو کتابخانه افتتاح می شود.

خیران نقش بسزایی در حمایت از کتابخانه های عمومی دارند.

برای توسعه کتابخانه های روستایی چه برنامه ای دارید؟

در حال حاضر گیلان دارای ۱۸ کتابخانه روستایی است، از مجموع ۱۳ کتابخانه در حال احداث پنج کتابخانه متعلق به روستاهای استان گیلان است.

این کتابخانه ها علاوه بر ارائه خدمات در فعالیت های فرهنگی، اجتماعی روستاها نیز بسیار فعال هستند. کتابخانه سیار در روستاها برنامه دیگر اداره کل کتابخانه های عمومی گیلان است.