چه بر سر شمرود سیاهکل آمده است؟/ آیا رودخانه شمرود روبه‌زوال زنده می‌ماند؟

به گزارش درسیاهکل، رودخانه شمرود سیاهکل (۴۹،۶۵ شرقی و ۳۷،۹ شمالی) از رشته‌کوه‌های البرز غربی در دیلمان (۴۹،۵۴ شرقی و ۳۶،۵۳شمالی) سرچشمه می‌گیرد و دارای چندین سرشاخه و شاخه اصلی و چندین نهر جانبی است. مساحت حوضه ۶۰هزار هکتار بوده و پس از عبور از جلگه سیاهکل و لاهیجان در مصب سفیدرود در محلی به نام دهنه سر به دریای کاسپین می‌ریزد.

در قسمت بالادست این رود خروشان ماهیان سردآبی و قزل‌آلا پرورش داده می‌شوند و از قسمت میانه تا ورودی سیاهکل مستعد برای پرورش ماهیان خاویاری است و از سیاهکل به سمت پایین ماهیان گرم آبی پرورش می‌دهند. بیشترین مزارع پرورش آبزیان شهرستان در امتداد این رودخانه‌ بزرگ و با برکت ایجادشده که سالانه ۱۰۰ تن انواع ماهی تولید می‌کنند.

این رودخانه سهم قابل‌توجهی در آب کشاورزی شهرستان دارد و بخشی از مزارع برنج از منطقه بالارود تا روستای لیش سیاهکل که در امتداد مسیر هستند را پوشش می‌دهد. هزینه‌های زیادی برای هدایت آب به بخش کشاورزی در رودخانه موشا شده است اما بازهم نیازمند توجه مسئولین است تا مشکلات مردم در این منطقه به‌صورت ریشه‌ای برطرف شود.

شمرود پس‌ازاین همه ثمره برای شهرستان چه در باب تولید آبزیان و چه کشت برنج در انتها به سفیدرود این رود بزرگ گیلان می‌ریزد تا در جای دیگر مثمر ثمر باشد.

اما در سالیان اخیر برداشت‌های غیرقانونی و بدون مجوز شن و ماسه از منطقه مهم‌ترین چالش فراروی محیط‌زیست این منطقه به شمار می‌رود.

بهره‌برداری بی‌رویه شن و ماسه از بستر این رودخانه موجب ایجاد انواع تغییرات به‌ویژه تغییرات زیست‌محیطی شده و میزان مواد برداشتی در محل استخراج بیشتر از مقداری است که رودخانه قادر به رسوب‌گذاری و ترمیم ذخیره شن و ماسه خود باشد.

کاهش در ذخیره و موجودی شن و ماسه در اثر بهره‌برداری بی‌رویه منجر به پائین افتادن بستر رودخانه و خط داغ آب و بزرگ شدن تدریجی محل برداشت شن و ماسه در اثر حفاری و گودبرداری شده و در طول زمان باعث انحراف بیش از حد مسیر آب و درنتیجه تغییرات موردینامیکی می‌شود.

علاوه بر این در محل حفاری، آهسته شدن جریان آب همراه با تجدیدپذیری کم، میزان رسوب ذرات معدنی ریز و مواد آلی را افزایش داده و به علت ارتباط تنگاتنگ اجزای مختلف اکوسیستم رودخانه‌ها، اثرات بیولوژیکی برداشت از بستر، گروه‌های مختلف زیست کنندگان رودخانه‌ای را نیز در برمی‌گیرد.

مجوز بهره‌برداری از رودخانه شمرود به ۲ شرکت بهره‌بردار در حاشیه رودخانه به نام‌های طلاشن و شمرود در فاصله نزدیک به هم از پل ازبرم به سمت بالا تا پل توتکی در فاصله‌ای حدود ۸-۱۰ متری صادر شد.

در سال ۹۳ با توجه به شرایط نگران‌کننده آن زمان و با صلاحدید مسئولین و ارگان‌های زی ربط ضرورت اجرای طرحی تحت عنوان طرح سامان‌دهی رودخانه شمرود احساس شد و مجوز اجرای این طرح به شرکت تعاونی ایثارگران داده شد که البته اینکه در آن زمان طرح ساماندهی ضرورت داشته یا خیر را باید به سوابق رجوع کرد.

متاسفانه این طرح که شامل کلیه اقدامات جهت تثبیت بستر رودخانه شمرود بود به دلیل عدم بودجه کافی جهت تامین هزینه‌های شرکت پیمانکار جهت اجرای طرح ساماندهی، به‌صورت تهاتر اجرا شد و همین امر همانند تیر خلاصی بر تن نیمه‌جان شمرود بود.

حال باهم به گذشته مراجعه نموده و صحبت‌های مسئولان امر را به نقل از رسانه ها نقل می‌کنیم.

در مورخه ۱۴ اسفند ۱۳۹۱ پایگاه خبری تحلیلی درسیاهکل نوشت؛ اخیراً روستاییان روستاهای کیارود، لیالکل و…که در حاشیه رودخانه شمرود در حال زندگی و کار کشاورزی می‌باشند با مشکلات زیادی روبه‌رو شده‌اند، مشکلاتی که گاها اثرات جبران‌ناپذیری به محیط‌زیست انسان‌ها و سایر موجودات زنده و منابع طبیعی وارد کرده است و پیامدهای منفی آن هرساله به‌صورت آشکار معلوم شده و موجب تخریب زمینه‌ای روستایی و حتی کشاورزی، توسط سیل‌های ناگهانی و به وجود آمدن خشک‌سالی در مواقع کار کشاورزی و سبب مرگ‌ومیر ماهیان و موجودات مفید آبزی و کشاورزی شده است.

در ۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۳ سیف اله آقابیگی مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای گیلان در گفتگو با خبرنگار درسیاهکل اعلام داشت: برداشت شن و ماسه در سیاهکل محدود خواهد شده و مشکلات مزارع آبخور رودخانه شمرود برطرف می‌شود. مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای گیلان دلیل اصلی مشکلات به وجود آمده برای کشاورزانی که از آب رودخانه شمرود برای مزارع خود استفاده می‌کنند را «مجوزهایی که درگذشته صادرشده است»، می‌داند.

وی در مصاحبه دیگری نیز اعلام داشته که رودخانه شمرود به بهانه اشتغال‌زایی در حال نابودی است دیگر نباید از شمرود شن و ماسه برداشت بشود. اگر برای حل این مشکل به‌صورت اساسی چاره‌اندیشی نشود، سال آینده با مشکلات جدی‌تری مواجه خواهیم شد.

در مورخه ۲۸ خرداد ۱۳۹۴ در جلسه کارشناسی که برای برطرف کردن مشکل رودخانه شمرود در اتاق فرماندار با حضور حیدری فرماندار وقت سیاهکل، آقابیگی مدیرعامل وقت شرکت آب منطقه‌ای گیلان، نمایندگان استانداری و رؤسای ادارات محیط‌زیست و راه و شهرسازی سیاهکل و همچنین دو شرکت بهره‌بردار از رودخانه شمرود بهنام‌های طلاشن و شمرود نیز حضور داشتند تشکیل شد.

رحیم حیدری فرماندار شهرستان سیاهکل بابیان اینکه می‌بایست از شرکت‌های بهره‌بردار شن و ماسه در رودخانه شمرود برای اصلاح این رودخانه استفاده بشود، اظهار کرد: نباید برای رفع مشکل شمرود ادارات به‌صورت جزیره‌ای عمل کنند به عقیده وی می‌بایست در امر برداشت شن و ماسه با یک برنامه‌ریزی صحیح، محل‌هایی را برای شرکت‌های بهره‌بردار مشخص کرد و با استفاده از پتانسیل آن‌ها رودخانه را اصلاح کرد.

در آن دیدار عرب مدیرعامل شرکت طلاشن می‌گوید؛ آیا تمامی اداره‌جات ساکت نشسته‌اند و شرکت‌های بهره‌بردار رودخانه شمرود را تخریب کرده‌اند؟! وی همچنین می‌افزاید؛ نمی‌گویم که شرکت‌ها مقصر نیستند، اما آیا تمامی اداره‌جات در این مدت ساکت نشسته‌اند و شرکت‌ها رودخانه شمرود را تخریب کرده‌اند؟! این‌چنین نیست و در زمان برداشت از رودخانه نظارت از طریق نهادها ازجمله محیط‌زیست انجام می‌شده است. برداشت‌ها می‌تواند عامل تخریب باشد، اما ۱۰۰ درصد این‌چنین نیست. تخریب از سال ۹۰ آغازشده و در همان زمان شرکت سپید آب شمال مأمور بررسی شد.

در ۱۳ شهریور ۱۳۹۴معصومه ابتکار معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در سفر یک‌روزه خود به گیلان؛ پس از بازدید از طرح جنگل‌کاری لاکارام و شرکت بهره‌برداری و احیای جنگل رویان چوب سیاهکل با فعالان زیست‌محیطی این شهرستان دیدار کرد. در این جلسه یکی از موضوعات زیست‌محیطی که مطرح شد برداشت بی‌رویه شن و ماسه از بستر رودخانه شمرود بود.

در ۱۲ اسفند ۱۳۹۴ موسسه دوستداران سیاهکل با ارسال پیامی به پایگاه خبری تحلیلی درسیاهکل؛ خواسته‌هایی از ذبیح نیکفر منتخب مردم لاهیجان و سیاهکل در دهمین دوره مجلس شورای اسلامی داشتند و بیان داشتند؛ برداشت مکرر شن از شمرود آرام و زیبای گذشته که حال تبدیل به بمبی ساعتی شده که هر آن در صورت بارش باران امکانش هست طغیان کند و جان و مال ساکنان حاشیه آن‌ها به خطر اندازد.

پس از روی کار آمدن اسلامی به‌عنوان فرماندار سیاهکل بررسی‌ها شکلی جدی‌تر به خود گرفته و حال با تغییر رئیس اداره محیط‌زیست و پیگیری‌های نماینده و امام‌جمعه شهرستان نظارت‌ها بیشتر گردید.

۱۲ دی ۱۳۹۵ رضا اسلامی فرماندار سیاهکل اسلامی در جلسه پیگیری رفع مشکلات آب شرب و کشاورزی شهرستان سیاهکل با حضور نیکفر نماینده مردم لاهیجان و سیاهکل، نماینده سرمایه‌گذار بخش خصوصی، لطفی مدیرعامل آب منطقه‌ای و حسینی مدیرعامل آب و فاضلاب شهری گیلان در دفتر فرماندار سیاهکل برگزار شد، با اشاره به برداشت‌های بی‌رویه در رودخانه شمرود، تأکید کرد: این رودخانه در کمال بی‌ادبی غارت شد و مردم، افرادی را که چنین کاری انجام داده‌اند را نمی‌بخشند. من حتی مجوز برداشت یک قاشق شن از این رودخانه را نمی‌دهم.

در تاریخ ۲۷ آبان با پیگیری‌های اسلامی فرماندار سیاهکل و جواهر دشتی رئیس اداره محیط‌زیست شهرستان بازدید میدانی از رودخانه با حضور امام‌جمعه و تمامی اعضای شورای تامین شهرستان و با حضور مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان صورت گرفت که این بازدید در راستای جلوگیری از برداشت شن و اتخاذ راه‌حل درست برای حل مشکل بوده است.

در حال حاضر با اقداماتی که توسط اداره محیط‌زیست شهرستان انجام گرفت و ارائه گزارشی تحلیلی خطاب به رئیس اداره شورای تأمین شهرستان، و برگزاری جلسات متعدد با حضور مسئولین شهرستان و مدیران کل استانی و بازدیدهای متعدد میدانی که صورت گرفته، اولین مصوبه اداره شورای تامین صادر گردید، “تا اطلاع ثانوی هیچ‌گونه برداشتی از رودخانه شمرود صورت نخواهد گرفت” و این مصوبه حدود ۱ ماه است که به مرحله اجرا درآمده است. همچنین این طرح توسط اداره آب منطقه‌ای، اداره صنعت و معدن و اداره محیط‌زیست شهرستان سیاهکل در دست بررسی است.

به عقیده جواهر دشتی رئیس اداره محیط‌زیست شهرستان سیاهکل طرح ساماندهی رودخانه می‌بایست انجام گیرد به‌شرط اینکه هیچ‌گونه برداشتی در رودخانه صورت نگیرد، وی اذعان می‌دارد با توجه به قدرت پالایندگی بالای رودخانه‌ها، امکان ترمیم هرگونه آلایندگی و تثبیت بستر رودخانه‌ها وجود دارد، وی ابراز امیدواری کرد تا پایان سال با توجه به اینکه کلیه برداشت‌ها تعطیل‌شده است امیدی برای نجات شمرود روبه‌مرگ وجود داشته باشد.

این رودخانه دیگر توان برداشت را نداشته و می‌بایستی آب منطقه‌ای استان و شهرستان با تزریق اعتبار بجهت پرداخت هزینه‌های ساماندهی این رودخانه از برداشت حتی یک قاشق شن نیز جلوگیری نماید.

اما سوال اصلی اینجاست آیا شمرود روبه‌زوال زنده می‌ماند؟

دوستداران سیاهکل

انتهای پیام/