برای ما یا ما برای آن

درسیاهکل/علی جهاندیده: شاید تا قبل از سال ۸۳ مردم شناخت گسترده‌ای نسبت به فضای مجازی و ساختار آن نداشتند، شاید درگیر آن نبودند اما امروز این ابزار ساخت بشر بسیار گسترده شده به‌طوری‌که کمتر کسی را می‌توانید پیدا کنید که واژه فضای مجازی را نشنیده باشد یا نسبت به آن بی‌اطلاع باشد.

ویژگی‌های این تکنولوژی روزافزون باعث آن شده که مردم ضمن استفاده از آن با این فضای به نوع خود مجازی زندگی کنند و خو بگیرند.

بعد از ساخت رایانه‌های اولیه و توسعه آن در سال‌های بعدازآن و شکل‌گیری اینترنت در اواخر دهه ۶۰ تا دهه ۹۰ میلادی کم‌کم چت روم‌ها شکل گرفتند که کاربران می‌توانستند هم‌زمان با سایر کاربران به گفتگوی متن و صوتی بپردازند. شاید بتوان این موضوع را اولین دنیای مجازی ارتباطی دانست.

اما شروع به‌تمام‌معنای این ابزارهای فراگیر از اواخر دهه ۹۰ میلادی یعنی درواقع از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۱ میلادی با راه‌اندازی برخی ابزارهای گفتگو مانند AsianAvenue، Black Planet و MiGenet آغاز شد.

پس‌ازآن یعنی بعد از سال ۲۰۰۱ کم‌کم شرکت‌های مختلفی در این عرصه ورود کردند تا ضمن بهره‌گیری از این فضا دست به ابتکارات فراوان که دربرگیرنده سودهای کلان اقتصادی، سیاسی و اجتماعی برایشان بود دست یابند.

جالب است بدانید در سال ۲۰۰۴ FriendSter با تنها ۷ میلیون و MySpace با ۲ میلیون کاربر صاحب بیشترین کاربران در حوزه شبکه‌های اجتماعی در کل دنیا بودند.

اما امروز یعنی در سال ۲۰۱۸ مسئله به‌کلی تغییر کرده است. در آن سال‌ها ابزار ارتباطی مردم را می‌توان به ماهواره تلویزیون و تلفن‌های همراه خلاصه کرد اما امروز ابزار دیگری بر تمامی این تکنولوژی‌ها سایه انداخته به‌طوری‌که شاید خورشید تمامی این رسانه‌ها در برابر سایه قدرت فضای مجازی و دنیای سایبری خاموش شوند.

شاید باورتان نشود اما تاکنون مردم دنیا بیش از ۸ میلیارد حساب کاربری در شبکه اجتماعی فیس‌بوک ثبت کرده‌اند و از بین آن ۲٫۰۶ میلیارد از حساب‌ها فعال هستند.

واتس آپ ۱٫۳ میلیارد، اینستاگرام ۷۰۰ میلیون و تلگرام بیش از ۱۵۰ میلیون کاربر فعال در دنیا را طبق آمار جهانی سپتامبر ۲۰۱۷ دارند.

(جای قابل‌تأمل این است که ما در این مطلب شبکه یا رسانه‌های اجتماعی را با نام عامیانه فضای مجازی استفاده کرده‌ایم درصورتی‌که هر ابزاری که ایجاد یک فضای غیرحقیقی را در خود بگنجاند مجازی شناخته خواهد شد که ما در این مطلب وارد این مباحث نخواهیم شد.)

چند سالی است که شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام و تلگرام بسیار در بین ایرانیان جا خوش کرده‌اند و روزبه‌روز بر تعداد کاربران و محتواهای آن در ایران افزوده می‌شود و حتی شاید در سال‌های آینده شبکه‌های جدیدی جایگزین آن‌ها شوند.

شاید در مرحله اول بگوییم این‌که جای نگرانی نیست؟

هیچ‌کس مخالف تکنولوژی و راحتی نیست و همه ما خواهان آن حتی به بهترین شکل‌ها هستیم اما به شروطی که برای آن حیطه‌ها و حفاظ‌هایی ترسیم کنیم، مشخص کنیم آیا کودکانمان می‌توانند در این فضا حضورداشته باشند؟ نوجوان و جوانانمان چطور؟ و چه میزان دسترسی به آن را برایشان میسر خواهیم کرد؟

آیا اگر برای حضور آنان در این فضا حیطه‌بندی ترسیم کنیم محدودشان کردیم یا مراقبتشان خواهیم کرد؟

این‌ها تنها نکات بسیار مهمی است که امروز باید با دغدغه به آن بپردازیم.

ابزاری که قرار بود در اختیار ما باشد تا ما هر وقت دلمان خواست و به آن احتیاج داشتیم از آن برای ارتباط سریع و دسترسی سریع و گسترده به محتوا و اطلاعات استفاده کنیم، اما آیا امروز ما به این شکل عمل می‌کنیم؟

ابزارهای اجتماعی یا عامیانه بگوییم شبکه‌های فضای مجازی در اختیار ما هستند، یا ما در اختیار شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی؟

ما هر وقت بخواهیم سمت گوشی‌هایمان می‌رویم؟ یا گوشی‌ها هر وقت بخواهند ما را به سمت خودشان می‌برند؟

کافیست یک پیام یا دوستانه بگویم یک پست برایمان ارسال شود تمامی ما به‌سرعت سمت ابزارهای ارتباطی‌مان می‌رویم و ساعت‌ها مشغول به کار با آنان می‌شویم بدون اینکه گذر زمان را احساس کنیم.

در حال خواندن کتاب، در محل کار، در خلوت، در میهمانی، خانواده، جمع دوستان، تفریحات، دانشگاه و متأسفانه بگوییم در مدارس ما بدون مرز در این فضا حضور داریم بدون اینکه به زندگی عادی و سالم خودمان بیاندیشیم.

ما امروز تحت تأثیر چشمگیر فضای مجازی کم‌کم در حال خارج شدن از زندگی حقیقی و نزدیک شدن به دروازه‌های زندگی مجازی هستیم.

مراقب خود و خانواده‌مان باشیم.

تکنولوژی روز دنیا را استفاده کنیم اما تا می‌توانیم از مضرات آن در خانواده‌مان بکاهیم.

انتهای پیام/