همیشه گونه مهاجر، مهاجم نیست!

درسیاهکل/بهرنگ فرید: در تفسیر و نقد و تکمیل ‌یادداشت دوست گران‌قدری که چندی پیش تحت عنوان ((گونه‌های مهاجم ‌چرا؟‌)) منتشر گردید به عرض ایشان و خوانندگان محترم برسانم که همیشه گونه‌های مهاجر، مهاجم نیستند؛ و در توضیح مطلب خود در ابتدا به ذکر چند مثال ملموس بسنده می‌کنم و سپس به لزوم کنترل گونه‌های وارداتی از نگاه مهاجم می‌پردازم.
‌مثال مبرهن اول گیاه چای هست که پس از مطالعه و اقلیم‌شناسی حدود صدسال قبل توسط مرد بزرگ ‌حاجی محمد میرزا پدر چای ایران ملقب به کاشف السلطنه وارد ایران شد و باعث تحولی در صنعت کشاورزی دو استان گیلان و مازندران گردید و همچنین کاهش واردات چای خشک از هندوستان که در آن زمان مستعمره بریتانیا بود را به دنبال داشت در باب اهمیت موضوع همین بس که علت پخش شایعه سرقت و قاچاق دانه‌های چای در عصا برگرفته از افکار پلید حاکمان انگلیسی آن زمان دولت بریتانیا بود که می‌خواستند با دست نهادن بر اعتقادات عامه مردم مبنی بر قاچاق بودن چای جلوی ترویج این محصول جدید و در پی آن از دست دادن بازار خود در ایران بگیرند.
کاشف السلطنه علاوه بر چای؛ قهوه، کنف، دارچین، فلفل، میخک، هل، انبه، کافور، زردچوبه،‌ زنجبیل و غیره را خریداری و برای امتحان به همراه خود به ایران می‌آورد.
مثال دوم سیب‌زمینی است که توسط پرتغالی‌ها برای رزق و تغذیه ارتش خود وارد ایران کردند که به‌سرعت جای خود را در ایران پیدا نمود به‌گونه‌ای که امروز زندگی بدون این هیدرات‌کربن ارزشمند قابل‌تصور نیست.
سوم درخت کیوی که به‌مانند چای اقلیم مدیترانه‌ای شمال ایران را می‌پسندد و منبع درآمد بسیار مهمی برای باغداران کیوی شمال ایران محسوب می‌شود.
و ده‌ها محصول دیگر که مجال گفتن در این نوشته کوتاه نیست.
و برعکس گونه‌هایی که وارد شدند و دردسرساز مثل آزولا که امروزه تالاب‌ها و شالیزارهای ما را دچار نقصان نموده است .
در مبحث درختان سوزنی‌برگ اگر نگاه ما منطقه‌ای و کنترلی باشد منبع درآمد بسیار بالایی نصیب ما می‌گردد چون ما همچنان در سطح بالایی واردکننده چوب نراد از روسیه هستیم که از همین خانواده سوزنی‌برگان می‌باشد ولی در مورد کاشت در فضای سبز و حاشیه جنگل‌ها باید نگاه ما بوم محور باشد.
ترویج کاشت چوب‌های صنعتی به‌منظور استفاده از درآمد آن در همه دنیا باب گشته و لزوم اخذ مجوز زیست‌محیطی و تأیید کارشناسان در ایران نیز ضرورت دارد به‌طوری‌که در کشور چین فضاهای خالی شهری را نیز به‌صورت مشارکتی در اختیار افراد و شرکت‌ها برای غرس چوب قرار می‌دهند.
ولی از منظر فضای سبز و ملمان شهری موضوع متفاوت است و باید جامعه پسند به این معقوله نگاه کرد. علاوه بر گونه‌های درختی سوزنی‌برگ‌ها، اکثر گل‌های فصل در ایران نیز وارداتی می‌باشند و ‌با حذف آن‌ها یک نوعی پاک کردن صورت‌مسئله نمود پیدا می‌کند و هیچ مثال مشابه به‌جز برگشت درشکه به خیابان‌ها بجای اتومبیل نمی‌تواند نشان‌دهنده تناسب این مثال باشد.
نگارنده این نوشته هیچ تضادی بین کاشت گونه‌های وارداتی در کنار گونه‌های بومی به‌صورت زون بندی نمی‌بیند ولی تأکید بر مطالعه پیش از اجرا را بسیار ضروری و عدم کاشت گونه‌های مهاجم در حاشیه جنگل‌ها را یادآوری می‌نماید و همچنین در شرایط کنونی که طرح تنفس جنگل در حال اجراست لزوم اجرای طرح‌های درآمدزا از صنعت چوب تحت نظارت متخصصین ضروری به نظر می‌رسد.
انتهای پیام/