بررسی اجمالی بر نگاه منتقدان صنایع سیمان گیلان سبز دیلمان

درسیاهکل/سعدی عاشوری میکال: سیمان به عنوان کالایی استراتژیک، شالوده عمران و آبادانی هر کشوری می‌باشد و وجود آن در هر منطقه ای بر پیشرفت آن منطقه تاثیر گذار است. حواشی و انتقادهای گاه ناموجه بیان شده برای صنایع و کسب و کارهای شهرستان سیاهکل در این یک سال اخیر ضروری می نماید که نگاهی دقیق تر به علل و ریشه های آن بیاندازیم.
در این مقاله سعی ما بر این خواهد بود که از منظری وسیع تر و بدون تعصب به موضوع بنگریم. بررسی اجمالی صنایع در کشور نشان می دهد که دو مورد از بزرگترین مشکلات صنعت، تمرکزگرایی و خام فروشی می باشد. تمرکز گرایی صنعت به ویژه در پایتخت موجب شده که سالانه هزاران نفر به امید یافتن شغل و اصطلاحا نان زندگی، از مناطق کمتر برخوردار به سمت این ابرشهر و شهرهای تابعه گسیل شوند. این امر از یک سو موجب خالی شدن شهرها و روستاها و از سوی دیگر مسبب مشکلات عظیم ناشی از ازدیاد جمعیت در استان تهران شده است که به تبع آن استان تهران در بسیاری از آمارهای ناهنجاری نظیر دزدی، فساد و … سرآمد دیگر نقاط کشور شده است.
خام فروشی هم به دلیل عدم حضور صنایع مکمل در نزدیکی استعدادهای معدنی مناطق مختلف کشور، توسط دلالان رونق بسیاری گرفته است به طوری که سهم عظیمی از منابع کشور از این راه از کشور خارج و پس از فرآوری و تولید محصول نهایی از طریق دلالان دیگری به بازار مصرف داخلی تزریق می شود و بدین ترتیب این استعداد افزایش اشتغال در کشور به خارجی ها هدیه داده می شود و روز به روز بر دامنه بیکاری افزوده می شود.
اگر به میزان صنعتی بودن استان ها در کشور نگاهی بیندازیم متوجه خواهیم شد که استان گیلان در رده پائینی از لحاظ صنعتی قرار دارد. علاوه بر آن شهرستان نوپای سیاهکل نسبت به شهرستان های دیگر استان از این حیث رتبه ای ناامیدکننده دارد. شاهد این مسئله نیز سوله های خالی و چند سوله نیمه فعال شهرک صنعتی سیاهکل است که خود گویای نبض ضعیف صنعت شهرستان است. شاید به جرات می توان گفت تنها صنعت فعال آن و بدون شک یکی از بزرگترین صنایع استان که در منطقه خوش آب و هوای دیلمان قراردارد کارخانه سیمان گیلان سبز (دیلمان) می باشد. بدون شک وجود صنعتی با این حجم در شهرستان مایه مباهات می باشد. اما اخیرا این شرکت با هجمه های زیادی از طرف برخی افراد و نهادها مواجه شده که نهایتا با حکم مقامات مشکل جدی در فعالیت های این شرکت ایجاد شده است. شرکتی که موجب اشتغال بیش از ۳۰۰ نفر نیرو، ۳۰۰ نفر راننده و نزدیک به ۱۰۰ نفر نیروی پیمانکار به صورت مستقیم شده است و برآورد می شود در امر درآمد غیرمستقیم بر زندگی بیش از ۵۰۰۰ نفر نیز تاثیر دارد. شرکتی که ماهانه با تزریق بیش از صد میلیارد ریال پول به اقتصاد شهرستان، محرک بزرگ اقتصادی در بازار و منطقه به شمار می رود جای بسی تعجب دارد که این گونه در روند کسب و کار آن اختلال ایجاد کنند.
از طرفی پس از مدت ها سرمایه گذاری پیدا شد و بیش از سی و پنج هزار میلیارد ریال در منطقه سرمایه گذاری نمود که به گفته خود سرمایه گذاران آورده ای متناسب با سرمایه گذاری و نرخ تورم برای آنان نداشته است. اما حداقل بسیاری از زیر ساخت ها همانند گاز، برق صنعتی و … را برای توسعه آینده منطقه و اشتغال مستقیم و غیر مستقیم و جلوگیری از مهاجرت برای منطقه به ارمغان آورده است. منطقه ای که پیش از ساخت کارخانه سیمان در آن، نه کشاورزی آن می توانست جلوی مهاجرت را بگیرد نه دامداری و نه صنعت توریسم آن.
با نگاهی بر نظرات منتقدین می توان آنها را در چند دسته زیر تقسیم بندی نمود:
اولین نقد اینکه چرا در منطقه خوش آب و هوای دیلمان این کارخانه تاسیس شده است که در تضاد با صنعت گردشگری منطقه می باشد. برای بحث بر سر این موضوع باید به چند سال قبل یعنی اوایل دهه هشتاد برگردیم زمانی که کلنگ احداث آن در منطقه دیلمان زده شده است. در این سال ها به دلیل نبود و یا کمبود امکانات اولیه مانند گاز، برق و … خبری از توریست در منطقه نبود و انگشت شمار گردشگرانی در منطقه دیده می شدند. اما در جهت معکوس آن سیل مهاجرت جوانان از منطقه به شکل صعودی پیش می رفت که با تکمیل آسفالت مسیر دسترسی به کارخانه و احداث خط لوله گاز و سایر زیرساخت ها شاهد حضور آرام اما پایدار سرمایه گذاران خرد و توریست ها به سمت منطقه دیلمان شدیم. خوشبختانه کار به جایی رسید که پس از گذشت یک دهه منطقه دیلمان به معنای واقعی منطقه ای توریستی و نامدار شد. بگذارید واقع بین باشیم اینطور نبوده که صنعت توریسمی در منطقه بوده و احداث این کارخانه در راستای محدودیت و یا حذف صنعت توریسم عمل کرده است بلکه احداث این کارخانه و زیرساخت های آن در منطقه در عمل، هم راستای احیا و ترقی صنعت توریسم بوده است.
از نگاه دیگر منتقدان، مسئولیت تخریب راه های دسترسی با کارخانه می باشد. طبق قوانین موجود، در هر نقطه کشور اگر سرمایه گذاری حاضر به سرمایه گذاری شود دولت موظف است تمامی زیر ساخت ها را فراهم نماید. بدون شک یکی از مهمترین این زیرساخت ها راه دسترسی به بازارهای هدف می باشد که متاسفانه وزارت راه علی رغم تعهدی که در سال ۸۵ مبنی بر تجهیز حداقل سه راه دسترسی به کارخانه سیمان را (شامل مسیر های رستم آباد-کارخانه، سیاهکل-کارخانه، رحیم آباد-کارخانه) داده به آن پایبند نبوده و از این حیث مشکلات عدیده و بزرگی برای این صنعت و مردم ایجاد کرده است. البته شرکت سیمان علی رغم زیان انباشته سنگینی که به علت مشکلات ناشی از تحریم، نوسانات بازار ارز، تامین قطعات و … با خود دارد بر خلاف رویه های موجود، در قالب اهداء، اقدام به تحویل ده ها هزار تن سیمان جهت زیرسازی و مقاوم سازی راه های دسترسی نموده است.
بگذارید نمونه ای از بسترسازی دولت ها جهت تسهیل در امر سرمایه گذاری در کشور چین را بازگو نماییم. چین سرمایه پذیرترین کشور دنیاست و به بهشت سرمایه گذاران یا کارخانه دنیا معروف شده است. دولت این کشور بیشترین سرمایه گذاری ها را در بحث فرودگاه ها، بنادر، راه آهن، آزاد راه ها و راه های دسترسی، جهت انتقال سریع محصول از محل تولید به بازارهای هدف نموده است و از این جهت به مکانی جذاب برای سرمایه گذاران تبدیل شده است. به عبارت دقیق تر مسئول آماده سازی زیرساخت ها و حفظ آن دولت ها هستند نه سرمایه گذاران.
شرکت سیمان گیلان سبز سالانه میلیاردها ریال صرف پرداخت انواع مالیات می نماید که طبق قوانین کشور محل مصرف آن ها، آبادانی شهرها و روستاها می باشد. علاوه بر این بنیاد مستضعفان بنا به رسالت خود مستقیما اقدام به اهدای مقادیر قابل توجه سیمان به شهرها و روستاهای منطقه و همچنین در اختیار گذاشتن ماشین آلات خود تا حد ممکن نموده است تا بتواند سهمی فراتر در پیشرفت منطقه داشته باشد.
ایراد بعدی منتقدان که در نگاه اول کاملا به حق می نماید تخریب محیط زیست است. در پاسخ باید عنوان کرد که در دنیا کمتر شرکت معدنی می توان پیدا نمود که آلایندگی و تخریب محیط زیست نداشته باشد. اگر به خاطر آن باید صنعتی تعطیل شود آنگاه عسلویه که به گفته شاهدان عینی و بسیاری از نشریات کشور مردم آنجا گاز تنفس می کنند، چاه های نفت خوزستان، پالایشگاه های بزرگ نفت گاز و پتروشیمی در شهرهای بزرگ و کلان شهر ها (با آن حجم از آلودگی غیر قابل مقایسه) و تمامی صنایع سیمان باید تعطیل شوند. فولاد یزد و مجتمع چادرملو که قلب صنعت فولاد ایران است را به خاطر مصرف بالای آب انتقالی زاینده رود و تنش آبی مرکز ایران باید تعطیل شوند. معادن و شرکت های جاگرفته در مناطق کوهستانی آذربایجان که حداقل از لحاظ آب و هوا کم از این منطقه ندارند باید تعطیل شوند و …

خلاصه کلام با این منطق باید حداقل به قرن هجدهم که هنوز خبری از انقلاب صنعتی نبوده، بازگردیم. بدون شک صنعت و تکنولوژی چندان همراه محیط زیست نیستند مگر با نظارت و کنترل استانداردهای محیط زیستی کشور، که از این منظر استفاده از تکنولوژی روز دنیا در تولید سیمان کارخانه گیلان سبز و سیستم فیلتراسیون این شرکت باعث شده سیمانی با کمترین آلودگی زیست محیطی تولید گردد.
نگاه مقایسه ای به مکان احداث سیمان گیلان سبز نسبت به محل کارخانه های سیمان نکا و سیمان پیوند گلستان که در دو استان با آب و هوای مشابه گیلان احداث شده است این را نشان می دهد که اولی در قلب جنگل و دومی در حاشیه جنگل جای گرفته است. آیا نگاه به این دو هم همین قدر سخت گیرانه است؟ (در شکل زیر جایگاه این دو شرکت را می بینید)

کارخانه سیمان نکا

کارخانه سیمان پیوند گلستان

بگذارید برای روشن شدن مسئله رتبه صنعت سیمان و توریسم ترکیه و ایران را نیز مقایسه کنیم. ایران در سال ۲۰۲۰ ، در جایگاه هشتم و ترکیه در جایگاه هفتم تولید این محصول در دنیا قرار گرفته اند، اما از طرفی دیگر ترکیه با جذب ۵۲ میلیون گردشگر در جایگاه ۶ دنیا و ایران با جذب ۴ میلیون گردشگر در جایگاه ۸۹ دنیا قرار گرفته است. ترکیه کشوری کوهستانی با طبیعتی زیبا می باشد که در تصاویر زیر چند نمونه از مکان های احداث کارخانجات سیمان آن و محیط اطرافش را می توان مشاهده نمود. مناطقی فوق العاده و به مراتب زیبا که بی شباهت به گیلان سبز نیستند.
کارخانه سیمان ترکیه

پس نمی توان صنعت و توریسم را مخالف هم دانست، بلکه برای زنده نگه داشتن اقتصاد، در تمام دنیا این دو مکمل همدیگرند.
اما سخن پایانی، غرض از بیان مطالب و تمثیل ها و تصاویر تاکید بر این مسئله بود که نباید با بهانه گیری و سخت گیری ریشه به تیشه آبادی سرزمین مان بزنیم. در اقتصاد امروز حفظ شغل مهمترین مسئله می باشد. این شرکت در زمان تاسیس تمامی مجوزهای لازم را کسب کرده است و بر مبنای آن سرمایه گذاری و احداث شده است، کم کاری دیگران را به حسابش ننویسیم. صنایعی از این دست که با نگاه به استعداد معدنی منطقه و به جهت جلوگیری از خام فروشی و حذف واسطه ها و به اتکای نیروی انسانی بومی در جهت آبادی، شکوفایی کسب و کار، ریشه کنی بیکاری منطقه و حذف واسطه ها پیش می روند نه تنها می بایست حمایت شوند بلکه باید زمینه ساز حضور بیشترشان شد. باید دید چه کسانی از ضربه زدن به صنعت و اقتصاد منطقه سود می برند. هر صنعتی مشکلاتی دارد راه حل را باید جست.
صنعت توریسم خود در منطقه به خودی خود باعث انباشت زباله در جنگل ها و مراتع دیلمان شده است. بی احتیاطی مسافران باعث افزایش آتش سوزی و نابودی درخت های جنگل هیرکانی و به تبع آن، تخریب زیستگاه گونه های جانوری و بوجود آمدن معضلاتی نظیر جنگل خواری گسترده، از بین بردن زمین های زراعی بوسیله ساخت و ساز ناشی از هجوم گردشگران برای خرید زمین و ساخت و ساز و نابودی کشاورزی بومی شده است. جنگلی باستانی که از عصر یخبندان جان سالم به در برده (و حتی به نقل قول از یونسکو تنها جنگل باقیمانده از عصر یخبندان و موزه زنده این عصر است) حال بازیچه دست گردشگران بی مبالات شده است. اما آیا عاقلانه است که صنعت توریسم را نابود کرد؟ پس عقل سالم می گوید هم باید چرخه این صنعت بگردد، هم چرخه محیط زیست، هم چرخه اقتصاد توریست و هم چرخه اقتصاد مردم.

انتهای پیام/