قصه‌های کودکانه امروز فکرهای فردا

درسیاهکل/ فاضل شیرزاد: قصه‌های کودکانه امروز فکرهای فردا: امروز همه‌چیز شتابان تغییر می‌یابد. در این عصر، دانستن کافی نیست. باید آموخت. چگونه فکرکردن، چگونه پرسیدن و چگونه نتیجه گرفتن را باید آموخت. مهارتی هستند که از دوران کودکی شکل می‌گیرند؛ از تجربه‌های ساده و ابتدایی.

کودکی آماده خواب است. در بستر خود دراز کشیده است. مادری داستانی را از روی کتابی برای او میخواند. کودکش سرگرم قصه و سرش گرم خواب می شود. مادر غافل است. غافل از اینکه شخصیت های آن قصه اولین سازنده های فکر او هستند؛ آن‌ها با مشکل روبرو می شوند؛ راه‌حل می جویند؛ درس می‌گیرند. ازاین‌رو، کودک ذهنش به حرکت درمی‌آید. پرسش¬ها آغاز می‌شوند. چرا؟ چرا؟ و بازهم چرا؟ پایه‌های فکری او شروع به ساختن می کنند، تفکری انتقادی.

وقتی در قفسه های ادبیات کودک جستجو می کنیم، با تصویر دوگانه ای روبرو هستیم. از یک‌سو، شمار کتاب های کودک افرایش یافته است، به‌طور چشمگیر. بازار نشر کودک پررونق است و فعال. از سوی دیگر، همه آن‌ها غذای مناسبی نیستند؛ مناسب برای فکر. بسیاری فقط چند خط ساده‌اند و سرگرم‌کننده. ذهن کودک را درگیر نمی سازند. برخی نیز سرشار از نصایح. پیام‌های آماده. لقمه‌ای آماده. کودک ضرورتی ندارد تأمل کند، بی اندیشد و بیابد.

چنین داستان هایی ساختاری ساده دارند. شخصیت‌های ساده‌ای دارند. پیچیدگی ندارند. مشکل جدی ندارند. انتخاب سختی پیش پایشان نیست. پایان قطعی و معلومی دارند. کودک تماشاگر است نه فکرکننده. ذهنش به کار کشیده نمی شود و فرصتی برای تحلیل و پرسشگری پیدا نمی کند.

مع الوصف، کتاب های باارزشی هم در این عرصه دیده می‌شوند. کتاب هایی که با دقت نگاشته شده اند. به دنیای کودکان نزدیک شده اند. آن‌ها را وارد دنیایی از سؤال می کنند. دنیای احساس و انتخاب. فضایی که در آن کودک با مسائل واقعی روبرو می شود. با تصمیم‌های سخت و موقعیت هایی که نیاز به فکر دارد.

مادر دیگر غافل نیست. حالا او مصمم است، مصمم به تقویت فکر کودک خود. مصمم به یافتن غذایی مناسب برای ذهن او. به سراغ قفسه‌های کتاب کودک می‌رود. به دنبال داستان‌های که سؤال‌برانگیز باشد. نه صرفاً اخلاق‌گرا یا پرزرق‌وبرق. دیگر به دنبال داستان ساده نیست. بهتر آنکه کمی پیچیده باشد. شخصیت‌ها واقعی‌تر داشته باشد و پایان‌های باز¬تر. نه‌فقط سرگرم کننده و خنداننده بلکه درگیر کننده باشد. او می خواهد نسلی بسازد که آگاه و مسئول باشد.

او کتاب را برای کودکش می خواند. از او سؤال می پرسد. چند سؤال ساده. ذهنش را فعال می‌سازد. این می تواند اولین جرقه های فکر کردن باشد. مادر می داند که آینده تا حد زیادی بستگی دارد به اینکه امروز او برای کودک خود چه داستان‌هایی انتخاب می‌کند.

انتهای یادداشت/