جامعه شناسی اعتیاد

درسیاهکل/سید انور شفیعی نژاد – کارشناس مسئول بهداشت روان و اعتیاد شبکه بهداشت و درمان شهرستان سیاهکل: اعتیاد یکی از پدیده هایی است که در مورد ارتباطش با ضعف اجتماعی توافق وجود دارد . اعتیاد و سوء مصرف مواد مخدر به مثابه یک مئسله اجتماعی ، پدیده ای است که همراه با آن توانایی جامعه در سازمان یابی و حفظ نظم موجود از بین می رود و باعث دگرگونی های ساختاری در نظام اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و… در جامعه می شود .

در جامعه امروز ما، مواد مخدر در سیمای یک مسأله یا مشکل اجتماعی رخ نموده است . این آسیب اجتماعی تعداد زیادی از مردم را تحت تأثیر قرار داده و به طور روز افزونی در حال تعامل با سایر آسیب های اجتماعی و تبدیل شدن به یک تهدید بنیاد افکن و ساختار شکن است .

ما با نوعی فقر شناخت ، ضعف تمهید و تدبیر راهبردی و فقدان رویکردی فراگیر و همه سونگر و مبتنی بر (( تعیین چند جانبه )) که در جستجوی علل و عوامل متنوع در بین این پدیده است ، مواجه هستیم .

هرکسی که صبح از خواب بر می خیزد در یک صف طولانی از مردم قرار می گیرد و با باز کردن دست های خود به دوطرف همه کسانی را که پیش روی او هستند ، نقد می کند . متاسفانه مردم انتقاد را جانشین اقدام به حساب می آورند .

یکی از دردهای مملکت ما این است که با تاریخ بیگانه ایم . از دیگران درس نمی گیریم ، راه رفته را دو باره می رویم ، دایم در حال تجربه کردنیم و نه از تجارب قبلی خود و نه دیگران می آموزیم .

ما در جامعه ای زندگی می کنیم که کلمه ای نمی دانم و بلد نیستم کمتر از هر کلمهء دیگری به گوشمان می خورد . متاسفانه امروز این مسئولیت نپذیرفتن از طرف کل جامعه به عنوان یک معیار پذیرفته شده و این خیلی دردناک است . به شدت پرتوقع هستیم ، از خانواده مان از دوستانمان ،از دولت مان ، و خلاصه از جمله خودمان ، به طور کلی طلبکار هستیم و طبیعی است چون این توقعات مان به صورت دلخواه هرگز برآورده نمی شود نا رضایتی پی آمد قطعی آن می شود و این است که می بینیم با جامعه ای سرو کار داریم که کمتر لبخند رضایت را حاضر است بر لبانش بنشاند .

از دیگر خصلت های مان کلی نگری است . همه چیز به صورت مطلق یا سفید است یا سیاه ، یا خوب خوب است و یا بد بد . دوست و رفیق مان در رفاقت یا بی نظیر است و یا کلاًغیر قابل اعتماد . از قوانین همان هایی هم که برایمان مفید هستند پیروی نمی کنیم و آنها را دور می زنیم .علاقه وافر به انتقام و مجازات رقبا و دشمنان داریم و دائم به فکر مجازات دیگران هستیم .

خوب این وسط نقش خودمان چیست؟ یعنی آن چنان در مقابل این پدیده ها عاجزیم که هیچ کاری نباید بکنیم؟ یعنی من و شما در هیچ مورد کوتاهی نکرده ایم و تقصیر نداشته ایم؟ سهم ما در این معماری سرنوشت چیست؟ ما مهمتریم یا دیگران برای ساخت آینده و سرنوشت مان؟ چرا ایران در میان نخستین کشورهایی قرار دارد که جمعیت معتادین آنها نسبت به جمعیت شان بالا است؟ اگر ایران 75 میلیون جمعیت و 5/1 میلیون معتاد داشته باشد یعنی از هر صد نفر 2نفر معتادند .کجای دنیا چنین است؟ سهم ما در این میان کدام است؟

نهراسیم از اینکه اقرار کنیم همه اش کار خارجی ها و دشمنان ما نیست . خودمان هم به ریشه خودمان می زنیم . دنبال دلیل می گردید؟ دلیلش در خودمان است نه در همسایه و نه در ابر قدرتها و نه در حکومت و دولت های معاصر، چاره چیست ؟ چاره کار ساده است. با هم صادق باشیم . بپذیریم مشکل وجود دارد آن را با هم در میان بگذاریم و سعی کنیم باهم نه بدون هم ، آنرا حل کنیم ، چه دوست داشته باشیم و چه دوست نداشته باشیم .

چرا تمرین نمی کنیم که وقتی اشتباه کردیم شجاع باشیم؟ لااقل اعتراف کنیم . تفاوت ما و دیگران در رفتارهایی است که در طول سالها، فرهنگ و دانش نام گرفته است.

وقتی که رفتارهای مردم کشور های پیشرفته و ثروتمند را تحلیل می کنیم، متوجه می شویم که اکثریت غالب آنان از این اصول در زندگی خود پیروی می کنند : احترام به حقوق شهر وندان دیگر، عشق به کار، تحمل سختی ها به منظور سرمایه گذاری روی آینده ، میل به ارایه کارهای برتر و فوق العاده ، نظم پذیری و تلاش برای کاهش فاصله میان انتظارات مردم با امکانات جامعه . بنابر این تا فقیریم گرفتاریم .

فقر همه جا سر می کشد، فقر، گرسنگی نیست، فقر، عریانی هم نیست، فقر، گاهی زیر شمش های طلا خود را پنهان می کند، فقر، چیزی را ((نداشتن )) است، ولی آن چیز پول نیست، طلا و غذا نیست، فقر، ذهن ها را مبتلا می کند، فقر، همان گرد و خاکی است که بر کتابهای فروش نرفته یک کتابفروشی می نشیند، فقر، تیغه های برنده ماشین بازیافت است که روزنامه های برگشتی را خرد می کند، فقر، کتیبه سه هزار ساله ای است که روی آن یادگاری نوشته اند، فقر، پوست موزی است که از پنجره یک اتومبیل به خیابان انداخته میشود، فقر، همه جا سر می کشد .

فقر، شب را “بی غذا ” سرکردن است               فقر، روز را بی اندیشه، سرکردن است
گوهر خود را هویدا کن کمال این است و بس           خویش را در خویش پیدا کن کمال این است و بس .