بقعه آقا سید ابراهیم (امامزاده تورار)

عنوان اثر : بقعه آقا سید ابراهیم (امامزاده تورار)

موقعیت اثر : شهرستان سیاهکل – بخش دیلمان – دهستان پیرکوه – روستای جلیسه
شناخت اثر:

موقعیت طبیعی اثر:

در اراضی شمال شرقی کلیشم و در منطقه ای موسوم به فیروزکوه در سر راه جلیسه به کلیشم در یک دشت مرتفع نسبتا باز و در موقعیت جغرافیایی ۳۶ درجه و ۴۶ دقیقه و ۲۳ ثانیه عرض شمالی و در ۴۹ درجه و ۵۸ دقیقه و ۱۲ ثانیه طول شرقی و در ارتفاع ۲۲۰۰ متری از سطح دریاهای آزاد و در منطقه کوهستانی ناحیه سیاهکل، بقعه آقاسید ابراهیم فرزند امام موسی کاظم (ع) معروف به امامزاده تورار قرار گرفته است. محدوده مورد نظر فاقد پوشش جنگلی است و در زمستانها دارای آب و هوایی سرد پوشیده از برف است ولی بهار و تابستان دارای آب و هوای معتدل مرطوب بوده و دسترسی به بنای مذکور از طریق دو راه موجود میسر می باشد. یک راه دسترسی از طریق شهرستان سیاهکل بوده که پس از پشت سر گذاشتن روستاهای اسپیلی، میکال، گولک، چاکرود، بن زمین، پیرکوه، چمچال، ملامحله، جلیسه،و بعد ااز جلیسه به سمت ارتفاعات و به بنای مذکور میرسیم که به نظر می رسد این راه بهترین مسیر باشد و راه دسترسی دیگری از طریق شهرستان رودبار بخش عمارلو دهستان کلیشم به سمت فاراب بوده است.

تاریخچه و وجه تسمیه اثر:

این بنا با ویژگیهای ذکر شده و برخی ویزگیهای مشخص در نقشه ارائه شده بعنوان یکی از بناهای مستحکم اواسط دوران اسلامی (قرون پنجم تا هشتم) تا حدود زیادی فرهنگ ساختمانهای مربوط به فلات مرکزی ایران (نواحی قزوین و زنجان) را در بر داشته است و در ضمن تا حدود زیادی خصوصیت معماری های دوران پیش از نزدیک بودن این مناطق به حوزه های جغرافیایی مذکور و قرار گرفتن این بنا در مسیرارتباطی مرکز فلات به مناطق شمالی و همچنین نوع کاربری بنا از بابت وجود خصیصه های معماری جنوب و الهام گرفتن از خصیصه های پیش از اسلام چندان دور از ذهن نمی باشد و تازه هیچ بعید نیست، اگر روزی با انجام پی گردی های باستان شناسی در پیرامون و داخل بنای مذکور شالوده قدیمی تری از معماری هم در این مکان هویدا شود و ظاهرا برخی از قسمتهای بنای تاریخی امامزاده تورار انجام دو دوره مرمت را نشان میدهد که یکی از آن مرمت ها با استفاده از ملاط گل و دیگری با استفاده از ملاط ساروج انجام گرفته است ولی از وجه تسمیه هیچگونه اطلاعی در دست نیست.

نوع مالکیت اثر:

مالکیت اثر دولتی بوده و تحت نظر اداره اوقاف شهرستان سیاهکل می باشد، ولی محوطه پیرامون آن جزء املاک منابع طبیعی محسوب می شود.

ویژگیهای اثر:

ویژگی جغرافیایی محوطه امامزاده تورار نسبت به کل منطقه عمارلو می تواند ویژگی منحصر به فردی باشد، زیرا این بنا در نقطه ای قرار گرفته که جالب توجه است و در محیطی که از جانب کوههای البرز غربی یعنی دامنه های مرطوب شمالی و دامنه های خشک جنوبی احاطه شده است. پلان بنا به صورت مربع است که هر کدام از ضلع های آن برابر با ۱۰ متر می باشد. طاق های هلالی و طاق نماهای زیادی هم در بیرون نمای ساختمان دیده می شود. بنا در سقف دارای یک گنبد مدور دوپوش می باشد.

نوع بهره برداری اثر (قبلی – فعلی ):

در گذشته و در حال حاضر بعنوان زیارتگاه و گورستان اسلامی مورد استفاده اهالی روستای جلیسه، کلیشم، پیرکوه چمچال بوده است.

تعمیرات گذشته اثر:

ظاهرا برخی قسمتهای تاریخی امامزاده تورار، انجام دوره مرمت را نشان می دهد که یکی از آن مرمتها با استفاده از ملاط گل و دیگری با استفاده از ملاط ساروج انجام گرفته است.

شرح وضعیت موجود، خطر پذیری و آسیب های وارده:

بنای امامزاده تورار در حین زلزله سال ۱۳۶۹ آسیب جدی دیده است. لیکن این بنا کاملا سرپا از جمله بناهای نادری است که بر اثر وقوع زلزله مذکور کاملا از بین نرفته است و کماکان اسکلت اصلی آن سالم مانده است. این بنا که از جمله بناهای تاریخی کوهستانهای شرق گیلان بوده متأسفانه در سالهای اخیر به وضع بدی داخل آن مورد حفاری غیر مجاز زیادی قرار گرفته و دربهای قدیمی آن به یغما رفته است.