گردشگری در سیاهکل و دیلمان کلید توسعه پایدار “دوم”

درسیاهکل/سجاد کوچک نیا : با توجه به سابقه تاریخی کشور ایران ، میتوان آنرا به یکی از پر طرفدار ترین کشورها جهت گردشگری نام برد . این کشور با ۳۱ استان دارای شرایط آب و هوای گوناگون بوده بطوری که در هر فصلی از سال میتوان شرایط همزمان تابستان و زمستان را در نقاط مختلف مشاهده نمود .

استان گیلان نیز از استانهای شمالی ایران بوده و با مساحت ۱۴۰۴۲ کیلومتر مربع در رده ۲۸ استانهای ایران قرار دارد که علیرغم کوچکی مساحت دارای جاذبه های گردشگری زیادی میباشد.
این استان به دلیل قرار گیری در میانه دریای کاسپین و رشته کوه البرز از شرایط آب و هوای جلگه ای مرطوب با تبخیر فراوان برخوردار بوده که همین امر موجب شده تا این استان جزو اندک استانهای جلگه ای ایران شود ، اما تنها موقعیت آب و هوایی گیلان سبب اصلی این جاذبه ها نبوده و وجود جاذبه های تاریخی و فرهنگی و زیارتی فراوان این پتانسیل را بوجود آورده که با برنامه ریزی صحیح و راهکار های مدیریتی مناسب بتوان آنرا به قطب گردشگری ایران تبدیل نمود . متاسفانه در حال حاضر به گیلان تنها به چشم منطقه ی کشاورزی کشور نگاه میشود که این امر باعث عقب ماندگی های معیشتی و سرمایه ای مردم و ساکنان این منطقه شده است .
با توجه به تنوع جاذبه های گردشگری در گیلان برای شناخت بهتر آن لازم است ابتدا این جاذبه ها طبقه بندی شوند . از این رو جاذبه های گیلان گردی را بصورت زیر در پنج گروه اصلی طبقه بندی می نماییم .
1 – جاذبه های طبیعی که خود به دو قسمت جاذبه های ژئولوژیکی همانند غارها ، آتش فشان ها ، کوه ها ، رود ها و … و جاذبه های اکولوژیکی نظیر پرندگان و حیوانات و جنگلها تقسیم می شوند .
2 – جاذبه های تاریخی شامل آثار بجا مانده از دوره های پیش و پس از اسلام برای مثال آرامگاه ها ، قلعه ها و پل ها
3 – جاذبه های اقتصادی شامل اقتصاد روستایی ، کشاورزی ، بازارهای محلی ، ماهیگیری و …
4 – جاذبه های فرهنگی و سنتی مانند موسیقی ها ، مراسم سنتی ، بازی ها و ورزشهای بومی
5 – جاذبه های زیارتی و مذهبی

سیاهکل و دیلمان
شهرستان سیاهکل از شهرستان های شرقی استان گیلان و با دارا بودن ۱۰۴۸ کیلومتر مربع از نظر وسعت بعد از شهرستان های رودبار ، تالش ، رشت و رودسر پنجمین شهرستان گیلان از نظر وسعت می باشد .
این شهرستان در در مختصات جغرافیایی ۴۸.۵۳ الی ۵۰.۳۵ شرقی و ۳۶.۳۴ الی ۳۸.۲۷ شمالی قرار داشته و از شمال غربی به رشت و از شمال شرقی به شهرستان لاهیجان و از جنوب و جنوب غربی به رودبار و استان قزوین و از جنوب شرقی و شرق به شهرستان های رودسر و املش و لنگرود محدود می شود .
این شهرستان از دو بخش و منطقه شهری به نامهای سیاهکل و دیلمان تقسیم شده است و از پنج دهستان به نامهای مالفجان ، خرارود ، توتکی ، دیلمان و پیرکوه تشکیل می شود.
این شهرستان طبق آمار سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان در سال ۸۰ دارای ۲۴۸ آبادی با ۲۲۵ آبادی دارای سکنه ، می باشد که با توجه به موقعیت جغرافیایی مناسب در دامنه شمالی البرز بوده که در صورت بوجود آمدن راههای ارتباطی مناسب و همچنین فعالسازی واحد های صنعتی نظیر کارخانه سیمان موقعیت مناسبی در مبادلات اقتصادی منطقه خواهد یافت .
بخش ديلمان نیز از شمال به دهستان توتكي شهرستان سياهكل ،از شمال شرق به دهستان لات لیل شهرستان لنگرود،از شرق به دهستان سمام از شهرستان املش ، جنوب شرق به دهستان شويل در شهرستان رودسر ، از جنوب به استان قزوين ، از جنوب و جنوب غرب به دهستان كليشم در شهرستان رودبار ، از غرب به دهستان خورگام در شهرستان رودبار و از شمال غرب به دهستان بلوكات در شهرستان رودبار محدود ميباشد. اين بخش داراي ۹۰ آبادي و ۶۴۷ كيلومتر مربع مساحت و دارا ي دو دهستان ديلمان و پير كوه مي باشد .

ویژگی های جغرافیایی
وضعیت جغرافایی در منطقه سیاهکل و دیلمان از ساختار منظمی برخوردار بوده بطوری که هرچه از شمال به سمت جنوب حرکت میکنیم ارتفاع زمین بیشتر شده تا جایی که در دهستان پیرکوه این ارتفاع به ۲۴۳۸ متر می رسد (فرمانداری سياهكل و سازمان مديريت و برنامه ريزي استان گيلان ۱۳۸۳)
با توجه به نقشه ها و ساختار ژئولوژیکی و توپوگرافی ، سیاهکل را میتوان به سه اقلیم جلگه و کوهپایه و کوهستان تقسیم نمود .
در نواحی جلگه ارتفاع کمتر از ۱۰۰ متر بوده و بیشترین سکونت در این منطقه است و شیب عمومی کمتر از ۵ % در این نواحی مشاهده میشود و در نواحی کوهپایه ای نیز ارتفاع بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ متر بوده و شیب عمومی غالبا بیشتر از ۵ % می باشد و بعد از نواحی جلگه ای بشترین سکونت گاهها در این منطقه شکل گرفته اند . در نواحی کوهستانی که ارتفاع آن ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ متر و بیشتر است شیب تند و تراکم جمعیت کمتر است و تا ارفاع ۱۵۰۰ متری پوشیده از جنگل های انبوه و مناطق مرتفع تر دارای اراضی مرتفع و کوهستانی می باشد .

آب و هوا
از نظر اقلیمی نیز میتوان سیاهکل را به سه پهنه اقلیمی تقسیم نمود.
در پهنه اول که در ارتفاع تا ۱۰۰ متر بوده و میانگین هوا در طول سال ۱۶ الی ۱۸ درجه سانتی گراد و بارش بین ۱۳۰ تا ۱۱۰۰ میلیمتر میباشد که این جو در تمام منطقه جلگه ای شمال ناحیه سیاهکل دیده میشود که میتوان این پهنه را با زمستان های معتدل و تابستان های گرم و مرطوب از سایر نواحی تمایز داد.
در پهنه دوم که در جنوب پهنه اول واقع شده است و در ارتفاع ۱۰۰ تا ۱۵۰۰ متر از سطح دریا قرار دارد و دقیقا نواحی جنگلی را در بر میگیرد و داراری بارندگی بین ۹۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیمتر بوده و به علت ارتفاع و دوری از سواحل دریای کاسپین رطوبت نیز کمتر بوده و بطور کلی دارای زمستان های سرد و تابستان های معتدل می باشد.
ولی در پهنه سوم بارندگی و رطوبط بسیار کم شده و با توجه به تبدیل جنگل ها به بیشه زار ها میتوان نتیجه گرفت این نواحی دارای زمستانهای سرد و تابستان های خنک است که این قابلیت سبب شده این منطقه جزو پتانسیل های گردشگری شمال کشور باشد . ایران کشوریست با کویر های پهناور که جز کشورهای گرم و خشک بحساب می آید و این امر باعث شده تا جای خالی مدیریت صحیح جهت تبدیل دیلمان به مرکز گردشگری تابستانی احساس شود .

پوشش گياهي
در بخش جلگه ای سیاهکل مزارع برنج و چای و سایر محصولاد دیده میشود و بجز باغات درختکاری شده جنگل های دیگری دیده نمیشود و در کوهپایه ها و ارتفاعات پایینتر این باغها با جنگلها مخلوط بوده و در ارتفاعات بالاتر دیگر خبری از باغهای دستکاشت نبوده و عموما جنگل های انبوه به به چشم می خورد و نهایتا در بخشهای مرتفع در کوهستان های جنوبی جنگلها جای خود را به مراتع سر سبز و مزارع گندم ، جو ، عدس و سایر حبوبات می دهد.
از درختان این شهرستان میتوان به ترتیب از پایین به بالا به گونه های نظیر افرای سفید(پلت) –توسکا (توسه)– انجیری (آج)– اقاقیا(لیلکی) – ممرز – بلوط (ماضی) – گیلاس وحشی – راش و … نام برد.

آبهاي سطحي
دو حوضه آبخیز در سیاهکل و دیلمان وجود دارد که مرز این دو مطابق با مرز تقسیمات کشوری بخش سیاهکل و دیلمان بوده که حوضه شمالی و جنوبی نام دارند .
همانطور که قبلا گفته شد حوضه شمالی بخش مرکزی سیاهکل و حوضه جنوبی بخش دیلمان است.
.رودخانه های مهم سياهكل عبارتند از دیسام رود و شمرود و همچنین کانال انحرافی آب بند سنگر که وظیفه آبیاری کشتزارهای برنج منطقه را به عهده دارد.
. در بخش جنوبی یا همان حوزه جنوبی نیز رودخانه های کوچک و بزرگ متعددی وجود دارد که مهم ترین آن عبارتند از رودخانه باباولي كه از جنوب و جنوب غربي ديلمان سرچشمه مي گيرد. رودخانه شاخداران كه از جنوب روستاي عين شيخ در جنوب دهستان ديلمان سرچشمه مي گيرد و به طرف شمال جريان دارد و با رودخانه باباولي در نزديكي روستاي تنگ رود به يكديگر مي پيوندند و نام زرد رود را به خود مي گيرند. اين رودخانه كه به سمت شرق جريان مي يابد در نزديكي روستاي چاكرود به نام رودخانه چاكرود وارد شهرستان رودسر مي شود و پس از عبور از نزديكي شهرهای رحيم آباد و كلاچاي وارد درياچه خزر مي شود (طاهره فتح الله زاده)