باغ عضدالدوله

باغ عضدالدوله

عده اي از ديالمه که خواستگاه آنان دیلمان قدیم بوده است در بقعه علي بن حمزه شيراز مدفونند و منشاء خدمات عمراني زيادي در فارس بوده اند .

عضدالدوله كه در نجف اشرف مدفون است ، در فارس آثاري دارد كه يكي از ْآنها سد بزرگ بند امر است كه با وجود خرابي هنوز تماشايي است و درياچه بزرگي پشت سد عظيم ايجاد كرده است . اين سد عظيم كه از روي آن ده سوار همعرض يكديگر ميتوانند بگذرند نشانه اي از هنر معماري و مهندسي ايران در قرن چهارم است كه در سايه آرامش و ثبات نسبي بدان صورت تجلي كرده است .

– ديگر استخر بزرگي است كه در قلعه استخر ساخته ، در محوطه استخر 33 ستون از سنگ و ساروج بنا نهاده تا آنرا مسقف گرداند . اين تالاب اكنون بصورت ويرانه اي وجود دارد زيرا شاه عباس بزرگ قلعه و عمارت آنرا ويران ساخت تا پناهگاه طغيانگران قرار نگيرد . فردوسي در وصف اين قلعه و دو قلعه ديگر كه در همان منطقه پاسارگاد وجود دارد مي گويد :

پناه دليران ايران زمين ، گل است و گلاب و ستخر گزين

كه گل و گلاب نام دو قلعه اي ديگر است كه بر فراز دو كوه ديگر در همان منطقه قرار دارد .

همچنين در شيراز دارالشفائي بنا نهاد كه مردم مجانا در آنجا مداوا ميشدند .

– در حدود قربانگاه فعلي يعني در حوالي سيلو ( مصلي) گنبد عضد را بنا كرد كه طول و عرضي تمام داشت . علت بناي اين گنبد آن بود كه دوازده فيل جنگي داشت كه بوقت جنگ با قابوس همان فيل ها موجب پيروزي او شده بودند . عضدالدوله آن فيلها را عزيز مي داشت و آن گنبد را براي نگهداري فيلها ساخت و در آن زمان به فيلخانه عضد معروف بود .

اينكه نويسندگان شيراز نامه ها طي سالهاي اخير گهواره ديد را گنبد عضد فرض كرده اند اشتباه محض است .

– ديگر از بناهاي عضدالدوله گرد فنا خسرو است كه چون سپاهيان مزاحم شيرازيان بودند بيرون دروازه سلم شهري بنام گرد فناخسرو ساخت و لشكريان را در آن جاي داد .)

اما از دیگر اقدامات عضدوادوله احداث باغی منحصر به فرد به نام باغ عضدالدوله بود.باغ بزرگ عضدی یا باغ عضدالدوله یکی از باغ‌های تاریخی استان فارس واقع در شهر شیراز بوده است که در دوران حکومت آل بویه توسط عضدالدوله دیلمی بنا شده‌است. امیر عضدالدوله دیلمی شاهی از دیار دیلمان که بین سال‌های ۳۳۸-۳۷۲ه‍.ق بر ایران حکومت می‌کرده است، در شیراز کاخی ساخته بود و در پیرامون آن باغ بزرگ و باصفایی پر از گل و درخت که جوی آبی در آن روان بود بنا نمود. این باغ در روزگار خود در نوع خود بی نظیر بود. در کنار این باغ، خانه هایی ساخته شد و محله سرباغ به وجود آمد، ولی بعداً و در طول زمان، این باغ از رونق افتاد و به صورت اراضی محدودتری تقسیم شد و هم اکنون اثری از آن بر جا نیست و به جای آن ساختمان هایی را پدید آورده اند.

این باغ که هم‌ اکنون ویران شده است در جنوب شیراز و در نزدیکی شاهچراغ واقع بوده است.

منبع

انتشارات سازمان میراث فرهنگی فارس