سهم برنج کاران در اقتصاد مقاومتی

درسیاهکل/حسن کربلایی: امروزه برنج غذای اغلب خانواده ها شده است. ماده ای بسیار مقوی و غذایی مناسب علی الخصوص برای بچه ها. اینجانب در این مختصر در پی آنم تا سهم برنج را در اقتصاد مقاومتی مورد نقد و بررسی قرار دهم و مسئولان و دست اندرکاران را به بررسی بیشتر دعوت کنم. نیک میدانیم تمامی امید روستانشینان با عنایت خداوند متعال به همین زمین سبز برنج و برداشت محصول آن است.

– زمین لازمه کار همه کشاورزان است که در گیلان سهم کشاورزان از زمین بسیار اندک است. کشاورزان قطعه زمینهایی 500متری، 1000متری، 2000متری و 3000متری و بعضاً یک هکتاری در اختیار دارند. در حالی که زمین های زیر کشت گندم و جو، ذرت و پسته و غیرو در دیگر استانها همواره بالاتر از هکتار و در اندازه های 20 ،30 ،  100 و 200 هکتاری به بالا می باشد.

– آب نیاز اصلی کشاورزان گیلانی از ابتدای کار تا چند روز مانده به برداشت است. یعنی زمانی که بایستی خزانه (محل کاشت جوی برنج زیر پلاستیک) بگیرند آب کافی نیاز دارند تا وقتی که زمین را شخم می زنند و مرزها را تنظیم میکنند و بستر را برای نشاء جوهای سبز شده آماده می کنند، متأسفانه این آب بعضاً دیر می رسد و برخی زمینها و مزارع با تأخیر کشت میشود و یا خزانه ها گاهی به دلیل بی آبی و بعضاً به خاطر سرما از بین رفته و کشاورزان می بایستی به صورت مجدد اقدام به خزانه گیری کنند.

– شخم زمین همواره هزینه بر است. در گذشته با گاو و اکنون بوسیله تیلر(موتور کوچکی که دارای پره هایی  در طرفین است) و یا بعضاً تراکتور، زمین را هموار می کنند. این زمین بایستی از حالت سفت به شکل ماست سفت شده درآید تا زنان گیلانی بتوانند ریشه های برنج را در آن فرو کنند. این بخش از کار معمولاً هزینه بر است و بسیاری از کشاورزان از این امکانات موتوری برخوردار نیستند و بایستی لزوماً اقدام به اجاره آن کنند.

– نشاء برنج، کاری است تخصصی که در گیلان توسط زنان و در مازندران توسط مردان و زنان انجام می گیرد. این روزها کارگران نشاءگر تا شصت هزار تومان بابت هر روز دستمزد می گیرند و دارندگان زمین حتی اگر خودشان هم کار کنند، نا چارند ظرف یکی دو روز کار را تمام کرده و تمامی جوهایی که قبلاً خزانه گیری کرده اند را از مجموع جدا کرده و تک تک با فاصله ای معقول و به شکلی ماهرانه در زمین آماده فرو کنند. پذیرایی از کارگران شامل صبحانه، ناهار و عصرانه حتماً هزینه بر است و صاحبان زمین مجبورند اقدام به آماده سازی آن برای کارگران نمایند.

– مراقبت – از این پس این کشاورز است که همچون مادری مهربان  از این زمین تازه نشاءشده بایستی مراقبت کند. خطر هایی هم زمین او را تهدید می کند و موجب  از بین رفتن زحماتش می شود. در ابتدا آب زیاد  و یا آب کم، حرکت حیوانات مثل اردکها و لاک پشتها و ورود گاو و قاطر در زمین و حیوانی بنام آب دزدک که مرز ها را سوراخ می کند و منجر به خالی شدن قطعه زمینی از آب و یا خفگی گیاه از آب زیاد میشود.

– وجین– اصطلاحاً به حذف علفهای هرز می گویند که معمولاً دو مرتبه اینکار باید صورت گیرد.

– کود دهی– وقتی نشاء از قوام لازم برخوردار شد می بایستی برای رشد و نمو این گیاه از کود استفاده شود. این کودها فعلاً شیمیایی است و در گذشته از کودهای حیوانی استفاده می شد. خرید و حمل کودهای شیمیایی با هزینه های بسیار بالا از بازار یکی از دغدغه های همیشگی کشاورزان است.

– سم که می بایستی کشاورزان هر منطقه با هماهنگی یکدیگر اقدام به این سمپاشی کنند تا کرم ها و پروانه های موزی محصولات آنان را از درون تهی نکنند.

– وبالأخره این نگهبانی و مراقبت طی چهار ماه با سختی هایی همراه است. یعضی زمینهایی که به جنگل و کوه نزدیک است پس از خوشه دار شدن محصول، مورد هجوم گراز ها قرار می گیرد و برنجی که با زحمت به دست آمده است توسط این حیوان وحشی از بین می رود. –

–آب و هوا– وقتی خوشه های برنج آماده شد، این کشاورز است که همواره از خدا میخواهد تا ابر های آسمان اقدام به باریدن نکنند تا او بتواند برنجها را بریده و خشک کرده از زمین خارج کند، در صورتی که در این زمان باران ببارد، محصول برنج به زیر آب و گل می رود و دروی آن کاری سخت شده و برنجها نیز به زردی می گراید و معمولاً از قیمت پایین تری در بازار برخوردارند.

– درو– این محصول می بایستی با دست کشاورز و با همکاری و تعاون دیگران و یا کارگرانی که در اختیار میگیرد بریده شده و چند روز آفتاب بخورد و پس از خشک شدن به وسیله قاطر و اسب و یا وسائل دیگر به کارخانه برنج کوبی منتقل شود. البته اخیراً و به شکل بسیار اندک از کمباین هم استفاده می شود که دستمزد بالایی دارد.

این روند و این فرایند پنج ماهه معمولاً کشاورزان را پیر می کند با این فعالیتها، کشاورزان خدای را سپاس می گویند و کمی آسوده خاطر می شوند که برنج یکساله شان بدست آمد و اضافه آن بایستی به فروش برسد.

طی سالیان گذشته سیاستهای تنظیمی از سوی اداره بازرگانی به شکلی بوده که هنگام بدست آمدن محصول برنج، برنجهای خارجی نیز توزیع می شود، در حالی که زمان توزیع برنج خارجی می بایستی وقتی باشد که بازار با کمبود عرضه داخلی مواجه است.

و اکنون این سوال بزرگ ایجاد می شود که به راستی این کشاورز زحمت کش چه سودی از اینهمه زحمت برده و چه خیری نصیبش می شود؟ و چرا این محصول مثل گندم از قیمت مناسبی برخوردار نمی شود؟

لازم است یاد آوری شود قبل از پیاده شدن یارانه ها، کسانی برنجهای کشاورزان را پیش خرید می کردند و معمولاً وقتی کشاورز از زمین بیرون می آمد نه پولی داشت و نه برنج. ولی اکنون که یارانه ها کمک هزینه های زندگی آنان شده، برنجها را با فرصت بیشتر و بدون عجله و بتدریج وارد بازار می کنند.

و خلاصه اینکه آنقدر مشکلات برنجکار بالاست که کشاورزان بلافاصله پس از جوانی پیر می شوند و در سن 50 سالگی با انواع و اقسام بیماریها روبرو می گردند و خانمهای روستایی نیز از جوانی پیر شده و کمر خمیده و رماتیسم و انواع دردهای عضلانی ناشی از کار در آب و زحمت های فراوان، آنان را از چهل سالگی به بعد گرفتار میکند.

چند نکته قابل بررسی

1- همه محصولات حد اقل هر ساله 20% به قیمت آن افزوده می شود، چرا فقط برنج حد اقل در چند ساله اخیر دارای قیمتی ثابت یعنی بین 6 تا 7 هزار تومان در هر کیلوست؟

2- چرا برنجی که با این زحمت بدست می آید بایستی عده ای سود جو سود اصلی آن را ببرند و با افزایش قیمت نا معقول در خارج از استانهای شمالی با قیمتهای بالا  و گاهی تا 2 برابر قیمت به فروش برسد؟

3- آیا امکان ندارد بخشی از مبالغ رها شده از محل فروش برق، آب، گاز و بنزین یا اصطلاحاً مبالغی که از محل انصرافیهای از دریافت یارانه بدست می آید، اکنون به تولید گران برنج اختصاص یابد؟

4- آیا نمی شود در زمینه آب، کود، سم، بیمه و اقلامی دیگر کشاورزان گیلانی اینقدر بدهکار نشوند و به تعبیر دیگر هزینه های تولید را کاهش دهیم؟

آیا نمی شود کارشناسان کشاورزی ما از تهران تا استانها و شهرستانها کمی از اتاقها و پشت میزها بیرون بیایند و در این فصل که کشاورزان محتاج راهنمایی آنهایند، با بر پایی پایگاهها صلواتی آموزش و حفاظت و مراقبت، به یاری روستاییان در دل  روستاها و دهستانها رفته و چند روز با کشاورزان باشند و سختی های کار را ببینند و آنان را هدایت کنند تا حد اقل  محصولات آنان از کمیت و کیفیت بیشتری بر خوردار باشد (یعنی از همان میزان زحمت و زمین از محصول بیشتری برخوردار باشند؟)

آیا  نمی شود نمایندگان  استانهای گیلان و مازندران و بخشی از گلستان دور هم  بنشینند و برای برنج تصمیماتی بگیرند. اغلب رأی دهندگان ایشان کشاورز هستند، دغدغه های اصلی مردم روستاها کشاورزی است و اغلب مدیران این استانها روستایی و بچه های روستا هستند.

آقای نوبخت هم 4 دوره نماینده رشت بوده و اکنون معاون رییس جمهور است. درد کشاورزان را می داند. چرا ایشان، استاندار، رییس سازمان جهاد کشاورزی و دستگاه های استانی ذی مدخل در امور روستا ها دست به یک اقدام اساسی نمیزنند تا برنج هم مثل چای نفسی بکشد و کشاورزان مظلوم این تولید مهم کمی خوشحال شوند.

آنچه نوشتم بایستی دغدغه همه کسانی باشد که در مصادر امور کشور و این استان قرار دارند. نمایندگان مجلس،استاندار، فرمانداران وهمه سازمانها بایستی تمام همت خود را صرف کنند تا بابت هر موضوعی  خصوصاً اینگونه اقلام و این محصول راه حل های جامع بیابند و با مقاوم سازی زیر بنای این محصول مهم در گیلان در راستای اقتصاد مقاومتی  گام اساسی بردارند.

اگر برنج کاری برای کشاورزی استانهای شمالی و اخیراً اصفهان و دیگر استانها مقرون به صرفه باشد. هرگز نیاز به وارد کردن محصول خارجی نداریم.

-البته پیشنهادات دیگری نیز دارم که تقدیم خواهم نمود.