واکسن آنفلوآنزا بزنیم یا نه ؟!

واکسنی که در میان مردم به واکسن سرماخوردگی مشهور است، در حقیقت واکسن آنفلوانزاست.
آنفلوانزايك عفونت شدیداً مسري مجاري تنفسي(بيني،گلو و ريه ها) است كه علايم آن شامل تب،احساس ضعف ،سردرد،خستگي یا کوفتگی شديد،سرفه،گلو درد،گرفتگی بيني و بدن درداست وميتواند باعث غیبت دراز مدت ازمدرسه و محیط کار حتی تا دو هفته شود(سیر نسبتاًطولانی دارد).
به علاوه احتمال اضافه شدن عفونتهای باکتری ایی روی آنفلوانزا ویروسی زیاد است .
ازعوارض عمده بیماری آنفلوانزا ، عفونت ریه است که میتواند ناشی ازخود ویروس و یا باکتری های دیگرباشد. عفونت ریه مهمترین علت بستری و مرگ ناشی از بیماری است.همین علایم شدید و عوارض بیماری است که نیاز به پیشگیری از آنفلوانزا را مهم میکند . درمان دارویی برای بیماری وجود دارد ولی داروها گران هستند و باید در ۴۸-۲۴ ساعت اول بیماری شروع شوند و به اندازه واکسن نیز موثر نیستند.
ویروس آنفلوانزا باعث مرگ ۵۰۰۰۰-۲۵۰۰۰ نفرسالانه در سراسر جهان میشود . درسال ۲۰۰۸ ، آنفلوانزا موجب ۲۰۰۰۰۰ بستری و ۴۱۰۰۰ مرگ در آمریکا شد که اکثریت آنها افراد بالای ۶۵ سال بودند.
نکته مهم:
برای پیشگیری از ابتلابه آنفلوانزا ،رعایت نکات بهداشتی مؤثرتر از تزریق واکسن است.از آنجا که واکسن آنفلوانزا هرساله تغییر شکل یافته و فرمول آن عوض می‌شود،هرسال نیازبه تزریق واکسن جدید وجود دارد ولی رعایت نکات بهداشتی همیشه مؤثر است.
بااین حال واکسیناسیون علیه آنفلوانزا ؛ علاوه بر اينكه خطر بيماريهاي تنفسي و عوارضی نظیر سینه پهلو(پنومونی) و مراجعات بعدي به پزشك وغيبت از محل كار و تحصيل و هزينه مراقبتهاي سلامت را كاهش ميدهد،سبب افزايش بهره وري نيزميشود.
واکسن آنفلوانزا برای گروههای خاصی از افرادجامعه تجویز میشود و نباید همه افراد برای پیشگیری از سرماخوردگی از این واکسن استفاده کنند.
واکسیناسیون علیه آنفلوانزا در افراد زیر توصیه میشود:
1-تمام کودکان ۶ ماهه تا ۵ ساله
2-تمام افراد ۶۵ ساله و بیشتر
3-افراد ساکن در مراکز نگهداری و مراقبین آنها
4- افرادیکه فشارخون بالا ،برخی بیماریهای خونی مثل تالاسمی و اختلالات هموگلوبین، بیماری مزمن قلبی یا ریوی مثلآ سم وبرونشیت دارند .
5-افرادیکه به دلیل بیماریهایی مثل مرض قند،بیماری مزمن کلیه، پیوند اعضاء، دیالیز ، و سرطان تحت اشعه درمانی وشیمی درمانی ، نیازمندمراقبتهای منظم پزشکی هستند و یابه همین دلایل طی سال گذشته در بیمارستان بستری شده اند.
6-کودکان ۶ تا ۱۸ ماهه که تحت درمان طولانی باآسپیرین هستند.
7- مادران باردار
8-بیمارانی که اختلال درفعالیت ریه واختلال در دفع ترشحات ریه دارند مانند آسیبهای مغزی و نخاعی وبیماریهای عصبی عضلانی
9-پزشکان،پرستاران وکارکنان بهداشتی
10-افراد دارای چاقی شدید ( شاخص توده بدنی آنها بالای ۴۰ باشد)
واکسن باید هر ساله تزریق شود و تزریق یک یا چندبار واکسن برای تمام عمر کفایت نمی‌کند. تزریق این واکسن حتما باید با توصیه پزشک انجام شود، چون ممکن است یک فرد در یک سال نیاز به تزریق داشته باشد ودرسال دیگر نیاز به اینکارنباشد .
اگرچه واکسن آنفلوانزا عوارض زیادی ندارد و بیشتر این عوارض، خفیف هستند: مانند درد در محل تزریق، درد عضلانی کل بدن، تب و احساس ناخوشی،امابه ندرت واکنش‌های شدیدحساسیتی نیز ممکن است رخ دهد.
به دلیل خطرات جدی، در افراد زیر ، تجویز وتزریق واکسن ممنوع است:
1.وجودحساسیت به زرده تخم مرغ
2.سابقه حساسیت به واکسن
3.کودکان کمنر از ۶ ماه
4.افراد دارای تب مت و سط تا شدید(پس ازقطع تب،تزریق واکسن بلامانع خواهدبود)
5.کسانی که در واکسیناسیون قبلی خود ، در کمتر از ۶هفته دچار یک بیماری عصبی مانند سندرم گیلن‌باره شده باشند.( گیلن باره یک بیماری است که به صورت فلج موقت وبالارونده دراندامها بروز میکند و از پاها شروع میشود و به صورت بالارونده، عضلات شکم، قفسه سینه و دستها را نیز مبتلا میکند و در حال حاضر شایعترین تشخیص افتراقی در فلج شلحاد است . )
دونوع واکسن آنفلوانزا موجود است:
1.نوع تزریقی که حاوی ویروس کشته شده است و به صورت زیرجلدی و یا داخل عضلانی استفاده میشود و بهترین محل تزری قاندر بازو و در عضله دلتویید است . این واکسن از ۶ ماهگی قابل تزریق است.
2.اسپری داخل بینی که حاوی ویروس زنده و ضعیف شده میباشد و از ۴۹-۲ سالگی قابل استفاده است.
استفاده از واکسن آنفلوانزا نوع اسپری داخل بینی ،دربارداری ممنوع میباشد . درحالیکه نوع تزریقی نه تنها دربارداری ممنوع نیست بلکه تزریق آن توصیه نیز میگردد.
ویروس آنفلوانزا هرسال دچار تغییراتی میشود که واکسن سال قبل را بی اثر میسازد . بنابراین لازم است که هر سال واکسن جدیدی تهیه شود .
2 هفته بعد از تزریق واکسن،آنتیبادی محافظتی ایجاد میگردد و در صورت ورود ویروس به بدن،این آنتیبادیها فعال شده و ویروس را ازبین میبرند. ازآنجا که فصل شیوع آنفلوانزا از مهر ماه تا اردیبهشت است،بهترین زمان تزریق واکسن از شهریور تا آذر ماه خواهد بود. توصیه میشود که واکسن را هرچه سریعتر تزریق کنیم هرچند که در هر زمانی طی فصل شیوع بیماری میتوانیم واکسیناسیون را انجام دهیم . واکسن در افرادی توصیه میشود که در صورت ابتلاء ، دارای بیماری شدید وعوارض بیشتر خواهند بود .
در کودکان کمتر از ۹ سال توصیه میشود که در سال اول تجویز واکسن،دو تزریق جداگانه با فاصله حداقل ۴ هفته صورت گیرد و در سالهای بعد تنها تجویز یک دوز کفایت خواهد کرد .
دوز واکسن در سنین ۶ تا ۳۶ ماه، ۲۵/. میلی لیتر و بعد از آن ۵/. میلی لیتر خواهد بود.
عوارض واکسن :
به دلیل استفاده از ویروس کشته شده در نوع تزریقی واکسن ، بیماری آنفلوانزا تولید نخواهد شد و یک سری عوارض خفیف ممکن است دیده شود شامل درد،قرمزی وتورم ناحیه تزریق،تب،بدن درد و سر درد
عوارض برای ۲-۱ روزطول کشیده و سپس بهبودی حاصل میشود . میتوان طی این مدت از مسکّنهایی مانند استامینوفن استفاده نمود هر چند که به ندرت، علایم آن قدر شدید میشوند که به استفاده از دارو نیاز شود.
درنوع اسپری بینی واکسن،نیز علیرغم استفاده از ویروس ضعیف شده،احتمال پدید آمدن بیماری نادر است و قابل سرایت نیز نمیباشد.

تنظیم از : دکتر علی حقیقت پسند