باید و نباید های کاهش نرخ سود بانکی

درسیاهکل/مهدی حیدرپور: بر همگان مشخص و مبرهن است، افزایش نرخ سود سپرده‌های بانکی طی سالیان اخیر توسط بانک‌های خصوصی و دولتی علاوه بر اینکه توانست حجم عظیمی از نقدینگی را به سمت سیستم بانکی هدایت کند موجب اثرات منفی در بازار سرمایه شد، بدین منظور دولت یازدهم ترمز افزایش نرخ سود بانکی را در دی‌ماه سال جاری کشید و نرخ سود سپرده‌های کوتاه‌مدت ۶ تا ۹ ماه با دو درصد افزایش از ۱۶ به ۱۸ درصد و سود سپرده‌های کوتاه‌مدت ۹ تا یک سال با دو درصد افزایش از ۱۸ به ۲۰ درصد اعلام کرد.

در این خصوص میان اقتصاددانان کشور بر سر کاهش نرخ سود بانکی بر نرخ تورم و تقدم و تاخر این دو شاخص همواره اختلاف نظر‌هایی وجود دارد‌.

بسیاری از کارشناسان اقتصادی همگام با عموم مردم و دریافت‌کنندگان تسهیلات بانکی موافق کاهش سود بانکی هستند و افزایش سود‌بانکی را دلیل افزایش هزینه‌های تولید و تورم ارزیابی می‌کنند و معتقدند نرخ سود بالای تسهیلات بانکی، موجب افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری، افزایش قیمت تمام شده کالاها و کاهش قدرت رقابتی محصولات داخلی می‌شود و کاهش این نرخ را باعث افزایش بازدهی سرمایه، ایجاد انگیزه برای سرمایه‌گذاران، توسعه بخش تولید، ایجاد اشتغال و کاهش تورم می‌دانند.‌
در مقابل این گروه، عده‌ای دیگر از افراد به‌عنوان مخالف کاهش نرخ سود بانکی‌، بر این اندیشه هستند که کاهش سود تسهیلات موجب کاهش میزان سپرده‌های مردم نزد بانک‌ها و در نتیجه خروج سرمایه‌ها و سپرده‌های مردم و حرکت آن به سمت خرید مسکن، طلا، سکه، ارز و در نهایت ایجاد تورم جدید می‌شود به‌عبارتی دیگر کاهش سپرده‌گذاری در بانک‌ها باعث بی‌ثباتی، افزایش نا‌ اطمینانی و سوق یافتن وجوه مازاد جامعه از فعالیت‌های تولیدی مولد و بلندمدت به سمت خرید و فروش کالاهای مصرفی و فعالیت‌های سفته بازی در سایر بخش‌ها همچون مسکن می‌شود‌، آنها بر این باورند با توجه به اینکه در ایران بانک‌ها اصلی‌ترین منبع تامین مالی بنگاه‌های اقتصادی هستند، با تشدید تقاضا برای اخذ تسهیلات مواجه شده و به تبع آن بخش وسیعی از متقاضیان از تسهیلات بانکی به ویژه تسهیلات خرد محروم خواهند شد.
ضمن آنکه مخالفان مدعی هستند کاهش سود تسهیلات باعث افزایش تقاضا برای دریافت وام از سیستم بانکی هم می‌شود و بانک‌ها قادر به پاسخگویی به نیاز متقاضیان نخواهند بود.

در این بین کارشناسان و تحلیلگران اقتصادی دو نکته را در خصوص سپرده‌گذاری در بانگ‌ها مطرح می‌کنند، اول اینکه‌، بایستی سرمایه‌گذاران جهت جابجایی سپرده‌های فعلی و ایجاد سپرده‌گذاری جدید با توجه به شرایط استثنایی و منحصر به‌فرد اقتصاد کشور شتابزده تصمیم نگیرند و با خبرگان حوزه اقتصاد و پول و بانک مشورت کنند.
دوم با این نرخ تنزیلی که در جامعه و اقتصاد ما حاکم است سپرده‌گذاری در بانک‌ها و موسسات کار عقلانی تلقی نمی‌شود و دولتمردان با اتخاذ این تصمیم‌، با هدف هدایت سرمایه‌های خرد و کلان مردم به سمت بازار سرمایه سعی در کنترل وضعیت نقدینگی دارند و با ابزارهایی که به‌دلیل عدم شفافیت بورس اوراق بهادار در اختیار دارند راحت‌تر می‌توانند رشد نقدینگی را کنترل کنند.
در پایان و به نظر نگارنده‌ در طول دو دهه گذشته نظام بانکی کشور به عموم مردم ایران و بخش‌های تولیدی فشار هزینه‌ای مضاعفی بابت دریافت سود فراوان تحمیل کردند که لازم است جبران شود اما دولت هم باید همزمان با کاهش تدریجی نرخ سود بانکی اقداماتی جهت تقویت منابع پولی بانک‌ها انجام دهد‌.