چرا مجلس باید برجام را تأیید کند؟

درسیاهکل/مهدی خورسند: بازخوانی قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی، به خوبی بیانگر جایگاه هر یک از قوای سه‎گانه است. فلسفه آن نیز جلوگیری از هر گونه استبداد در قوا و تضمین محور دموکراسی است. قوایی که اگرچه مستقل از یکدیگر تعریف شده‎اند، اما تکالیف و وظایفی هم در قبال یکدیگر دارند. کمااینکه در اصول متعدد از قانون مذکور دولت موظف به اخذ مجوز از مجلس است. این دولت است که مشروعیتش را از مجلس می‏گیرد و مجلس حتی با استیضاح نیمی از کابینه یا حتی رای به عدم کفایت رئیس‎جمهور می‏تواند دولت را از حیز انتفاع ساقط کند.
مضاف بر این اصولی همچون اصل‎های ۷۰، ۷۵ و ۸۳ قانون اساسی نیز نشان‌دهنده گستره شمول اختیارات مجلس است که به ترتیب مجلس را محق به قانونگذاری در عموم مسائل، تحقیق‏ و تفحص‏ در تمام‏ امور و اظهارنظر در همه‏ مسائل‏ داخلی‏ و خارجی‏ کشور می‏داند.
مجموعه این موارد بود که سبب شد امام خمینی(ره) مجلس را در راس امور بنامند و با «عصاره فضایل ملت» خواندن آن، تاکید کنند که « و من تکرار می‌کنم مجلس بالاترین مقام است در این مملکت، مجلس اگر رای داد و شورای نگهبان هم آن را پذیرفت، هیچ کس حق ندارد یک کلمه راجع به این بگوید…»
جایگاه مجلس در ذهن بنیانگذار انقلاب اسلامی آنچنان رفیع بود که گفتند: مجلس شورای اسلامی که در راس تمام نهادهای اسلامی است از ویژگی‎های خاص برخوردار است که مهم‌ترین آنها ملی و اسلامی بوده است و می‎تواند از متمسکین به امیرالمومنین(ع) باشد. پس از رحلت امام(ره)، رهبر معظم انقلاب نیز با وجود تغییر نظام اجرایی و حذف نخست‌وزیری همچنان بر این جمله حضرت امام(ره) که مجلس در راس امور است تاکید کردند.
اهمیت جایگاه مجلس شورای اسلامی بر اساس نص صریح قانون اساسی جایگاهی فراگیر است. با توجه به همه اهمیتی که ذکر شد، مجلس حق ویژه‌ای نیز دارد و آن هم براساس اصول ۷۷ و ۱۲۵ قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی در حیطه اختیارات قوه مقننه قرار گرفته است. طبق اصل ۷۷ قانون اساسی کلیه عهدنامه‌ها, مقاوله‌نامه‌ها, قراردادها و موافقت‌نامه‌های بین‌المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد و طبق اصل ۱۲۵ قانون اساسی امضای عهدنامه‌ها, مقاوله‌نامه‌ها, موافقت‌نامه‌ها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولت‌ها و همچنین امضای پیمان‌های مربوط به اتحادیه‌های بین‌المللی پس از تصویب مجلس شورای اسلامی با رئیس جمهور یا نماینده قانونی اوست.
برنامه جامع اقدام مشترک ایران و گروه ۱+۵ و اتحادیه اروپا که از سوی وزیر امور خارجه ایران “برجام” نامیده می‌شود را به جرأت می‌توان مهم‌ترین نقشه راهی برای ایران اسلامی دانست که سیاست‌های کلان اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و امنیتی کشور را تا ۲۰ سال آینده و ارتباطات تجاری و سیاسی ایران با دنیا در این چارچوب طراحی می‌کند. سندی که شاید با برنامه‌ریزی صحیح و استفاده به موقع از موقعیت‌های ایجاد شده از توافق هسته‌ای بتوان شتاب کشور را در مسیر تعالی و پیشرفت بیشتر کرد.
همگی به یاد داریم که روزهای آخر مذاکرات، تنها اخباری که از هتل کوبورگ وین(محل برگزاری دور آخر مذاکرات هسته‌ای ایران و ۱+۵ ) می‌رسید ظریف را با برگه‌های سفید در بالکن هتل نشان می‌داد. آن برگه‌ها متن برجام را در خود داشتند و به قول خود وزیر امور خارجه، شبانه‌روزی مورد بررسی تیم کارشناسی ایرانی قرار گرفت تا خدای ناکرده نقطه ضعف و کلمات دو پهلویی در آن وجود نداشته باشد تا دشمن از آن نقطه به کشور ضربه بزند که حقیقتا هم باید از زحمات تیم مذاکره کننده ایرانی به خاطر پشتکار شبانه‌روزیشان تشکر و تقدیر کرد.
در خصوص اهمیت متن برجام و توافق هسته‌ای سخن‌های زیادی گفته شده ولی موضوعی که اخیرا در کشور نقل محافل است، بررسی متن برجام در مجلس است. مقاومت و سکوت دولت در قبال تقدیم متن برجام در قالب یک لایحه به مجلس برای بررسی و تصویب برجام را از چند سو می‌توان مورد بررسی قرار داد. دولت در ابتدای کار خود شعار همکاری با قوای دیگر را سرلوحه کار خود قرار داد و حتی رد صلاحیت برخی وزرا نیز خمی به ابروی رئیس دولت نیاورد تا از ماحصل همین همدلی، وزرای نفت و وزیر راه که مخالفت سرسختانه عده‌ای در مجلس را به دنبال داشت، بتوانند رأی اعتماد بگیرند. پس از رأی اعتماد وزرا بود که انتقادهای دولت و مجلس نسبت به یکدیگر کمی علنی شد و به این همدلی کمی خدشه وارد کرد. سوالات نمایندگان از وزرا و استیضاح‌ها کمی شدت گرفت و دولت هم گلایه‌های خود را علنی کرد. این اتفاقات رخ داده بین دولت و مجلس کمی رابطه این دو قوه را سرد کرده است. دولت نگرانی زیادی از این بابت دارد که مجلس با سرسختی متن برجام را بررسی کرده و درصدد رد متن برجام برآید.
دلیل دوم نیز درایت دولت در تأخیر تقدیم لایحه متن برجام به مجلس است. دولت با تدبیر سیاسی به دنبال رصد بررسی برجام در آمریکا است که اگر برجام به تصویب کنگره آمریکا برسد، لایحه برجام را با خیال راحت به مجلس دهد تا مجلس شورای اسلامی نیز با فراغ بال و طیب خاطر این لایحه را بررسی کند. اتفاقی که در تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل رخ داد. وقتی از آقای عراقچی سوال شد که چه الزامی به تصویب قطعنامه شورای امنیت پیش از بررسی متن برجام در داخل کشور وجود داشت گفت ما به آمریکایی‌ها بی‌اعتماد هستیم و برای اینکه متن برجام در آمریکا مورد اصلاح و تغییر قرار نگیرد کلیت متن را به تصویب شورای امنیت سازمان ملل رساندیم تا راه تفسیر و انتشار فکت‌شیت به ذائقه آمریکایی‌ها را ببندیم. البته این حربه با توجه به دغلکار بودن آمریکایی‌ها منطقی به نظر می‌رسد و امید داریم تأخیر دولت در بردن لایحه متن برجام به مجلس به دلیل دوم باشد.
قطعا برجام، سند بسیار سرنوشت‌ساز و الزام‌آوری برای کشور است که در قبال دستاوردها، محدویت‌ها و الزاماتی را برای کشور دارد که همین محدودیت‌ها و الزامات طبق اصول ۷۷ و ۱۲۵ قانون اساسی باید به تأیید مجلس شورای اسلامی برسد تا به قانون بدل شده و لازم‌الاجرا گردد. این که گفته می‌شود متن برجام در چارچوب یک موافقت‌نامه بین‌المللی نیست و نیازی به تصویب مجلس ندارد، دور از منطق و دور زدن قانون است.
قطعا مجلس که عصاره ملت است نیز با دقت و دلسوزی در بررسی متن برجام برخواهد آمد چون این متن سرنوشت کشوری را رقم خواهد زد که طبق برنامه ۱۴۰۴ باید کشور اول منطقه در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی باشد.

انتهای پیام/