«حسام‌الدین» یا «حسام علیه الدین»؟!

درسیاهکل/مهدی کوچک پور: تحلیلی بر ماجرای موضع‌گیری آقای حسام‌الدین آشنا، مشاور جناب آقای رئیس‌جمهور در قِبال قائله خودکشی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام.
آقای آشنا!
از شما که در جایگاه مشاور یک رئیس‌جمهور حقوقدان، مستقرّید توقع این است که سکوت و سخنتان از این بیش، سنجیده باشد، اگرچه … بگذریم!!!
حضرت‌عالی در واکنش به انتشار خبر خودکشی مرحوم دکتر کاووس سید امامی (استاد خوشنام جامعه‌شناسی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام و فعال زیست‌محیطی) که به اتهام ارتکاب موارد ضد امنیتی و جاسوسی بازداشت‌شده بود، در صفحه توییتری خود مرقوم فرمودید؛
«نه جامعه‌شناسان دین خودکشی می‌کنند و نه فعالان زیست‌محیطی»
حال برای آن‌که روشن شود این اعلام موضع شما تا چه میزان بر مبانی منطقی استوار است، به موارد زیر توجه و با تأمل افزون‌تری در آن‌ها تدبّر نمایید؛
الف) در جامعه‌شناسی و در نگاه جامعه‌شناسانه و از نگاه جامعه‌شناسان، دین فقط و فقط یک واقعیت اجتماعیِ سزاوار مطالعه محسوب می‌شود که دارای کارکردهای اجتماعی مفید (و گاه غیرمفیدی) است و نه یک حقیقت آسمانی جاوید آن‌که شایسته اعتقاد و باور باشد. و میدانیم که نگاه واقعیت پندارانه به دین با نگاه حقیقت نگرانه به آن، ماهیتاً متفاوت است.
ب) یک جامعه‌شناس به‌عنوان جامعه‌شناس و از منظر علم جامعه‌شناسی (در مفهوم و برداشت رایج و غالب آن) نمی‌تواند و نباید فردی متدین و معتقد باشد. به‌عبارت‌دیگر بر اساس داعیه‌های جامعه‌شناسانه، جمع بین نگرش جامعه‌شناسی و اعتقادات دینی ماهیتاً امری ناشدنی است. اگر یک جامعه‌شناس دارای اعتقادات و باورهای مذهبی باشد، این اعتقادات او به دلیل عدم همنواییِ سنخیتی با مبانی علم اثباتی — تجربیِ جامعه‌شناسی، اگرچه به‌عنوان امری سلیقه‌ای و شخصی به رسمیت شناخته‌شده و به‌ناچار تحمل می‌شوند، اما با استناد به‌قاعده بی‌طرفی ارزشی، این باورها و اعتقادات به‌هیچ‌روی جزء ارکان هویت حقوقی و علمی یک جامعه‌شناس محسوب نمی‌گردند و به‌عنوان کارکردی غیرعلمی و نامعتبر، از شخصیت علمی وی منفک می‌شوند. چنین اعتقاداتی نه از دانش او سر برمی‌آورند و نه مجازند که در نگرش علمی او دخالت کنند.
ج) با این توصیف مرحوم سید امامی به‌عنوان شخص ِ حقیقی ِ “کاووس سید امامی” می‌توانست یک انسان متدین و اخلاق مدار باشد، اما جمع بین شخصیت حقوقی وی (به‌عنوان یک جامعه‌شناس دارای نگرش جامعه‌شناسانه به دین) از یک‌سو و خصلت دین‌باوری وی، وفق اقتضائات برآمده از نگرش علمی و جامعه‌شناختی (در برداشت قابل نقدِ رایج و حاکم) از دیگر سو، امری ناممکن بوده و هست.
چ) بنابراین و با لحاظ موارد پیش‌گفته، به نظر می‌رسد طعنه‌ توییتری جناب حسام‌الدین دین آشنا مبنی بر این‌که (نه جامعه‌شناسان دین خودکشی می‌کنند و نه فعالان زیست‌محیطی) ضمن آن‌که ادعایی از بیخ نادرست و عوام‌فریبانه تلقی می‌شود، هم‌چنین می‌تواند این واقعیت تلخ را برملا سازد که جناب آشنا بدون بهره‌مندی از آشنایی حتی حداقلی با بدیهیات نگرش جامعه‌شناسانه به مقوله دین، به گنده‌گویی متبحرانه درباره موضوعی پرداخته که جزء هیچ!! از آن نمی‌داند!!
ح) متأسفانه بر اساس اخبار رسمی و تقریباً تفصیلی منتشرشده، مرحوم سید امامی برخلاف آنچه از ایشان (به‌عنوان یک شخصیت موجه علمی اخلاق مدار و فعال زیست‌محیطی میهن‌دوست) متوقَّع و متصوّر بود، با کارکردی غیرقابل‌جمع با این ویژگی‌های تصوری، به جاسوسی علیه ملت، حاکمیت و منافع ملی اقدام نموده و پیش از خودکشی به جرم خود اعتراف نیز نموده است!!
خ) انتشار خبر خودکشی مرحوم سید امامی (با توجه به وجهه علمی و اخلاقی وی در نزد جامعه دانشگاهی و فعالان زیست‌محیطی ازیک‌طرف و وجود زمینه‌های به‌حق یا ناحقی از سوءظن نسبت به تشکیلات حاکمیتی در ذهنیت برخی از افراد و جریان‌های فکری و سیاسی از طرف دیگر) باعث گردید تا شماری از تریبون داران و تئوری پردازان توهّم زده، با نگرشی فرصت‌طلبانه و از مسیر جنجال‌سازی احساس مدارِ رسانه‌ای، هزینه‌های مضاعفی را از قِبَلِ پرونده مرحوم سید امامی (غیر از صدمات برآمده از مقوله جاسوسی و انتقال اسرار مهم ملی به بیگانگان) به‌نظام اسلامی تحمیل نمایند. به نظر می‌رسد در این جریان، جایگاه متهم و مدعی عوض‌شده باشد.
ت) با این نگاه، مرحوم سید امامی مرتکب دو جرم بزرگ گردیده است؛
۱- خیانت به ملت از مسیر جاسوسی برعلیه منافع ملی،
۲- هزینه سازی مضاعف برای نظام اسلامی به دلیل اقدام به خودکشی و فراهم آوری بهانه وَهم پردازی برای کسانی که در راه ضربه زدن به حاکمیت ولایی، فرصت‌ها را به کمین نشسته‌اند!!
کاش وی به‌جای اقدام به کارکرد انفعالیِ خودکشی (ناشی از احساس گناه و شرمندگی و پوچی) با طرح علنی و صریح اشتباهات فاحش خود و … هم بخشی از خیانت خود در حق ملت را جبران می‌کرد و هم این‌که با مغتنم شمردن فرصت احتمالی و اندک موجود تا زمان مجازات، فرصت توبه واقعی به درگاه الهی را برای خود فراهم می‌ساخت و از این راه از سنگینی بار گناه خود کم می‌کرد. اما وی با پیوند ننگ جاسوسی به خفت خودکشی، ظلم ترکیبی در حق خود، مردم و خدا را تکمیل کرد و کاش چنین نمی‌شد.
و کلام پایانی؛
خدایا خود از کرم، آئین و ایران از گزند ناکسان و اهریمنان، ایمن بدار
آمین
انتهای پیام/