سرطان چیست ؟وچگونه ازآن پیشگیری کنیم ؟

درسیاهکل/تهیه و تنظیم :شبکه بهداشت و درمان شهرستان سیاهکل بکوشش محسن پرتوی – محمدرضا امینی (واحد مبارزه با بیماریها )
مقدمه:هرساله از ۸لغایت ۱۵بهمن ماه بعنوان هفته ملی مبارزه با سرطان نامگذاری شده است آمار مرگ و میر شهرستان نشان میدهد سالانه ۱۰تا ۱۵درصد مرگ ها به سرطان اختصاص دارد.به همین مناسبت فعالیتهای شهرستان در امر اطلاع رسانی و آموزشی بیشتر می شود .لیکن امسال تا قبل از آغاز هفته فعالیتهایی در شهرستان شروع شده است که مهمترین آن بررسی شیوع سرطان در طی سالهای گذشته می باشد .به رشد و تکثیر بی رویه و خارج از کنترل تعدادی از سلولهای بدن سرطان گفته می شود. بیماری بطور عمده در تماس افراد با مادۀ سرطانزا، بر اثر استنشاق، خوردن، آشامیدن و مواجهه در محل کار و محیط ایجاد می شود. عادات فردی مانند استعمال دخانیات و رژیم های غذایی به نسبت عوامل ژنتیکی ارثی نقشهای بیشتری در سبب شناسی سرطان دارند.
— تومورهای خوش خیم معمولا محدود به قسمت کوچکی از بدن است و اغلب به آهستگی رشد می کند. این تومورها بسته به اندازه و محلشان، مشکلاتی به وجود می آورند که با درمان تومور که غالبا جراحی می باشد، معمولاً بیمار مشکل دیگری نخواهد داشت.
— سرطان یا تومورهای بدخیم نیز در یک فضای محدود شروع می شوند، امّا می توانند به بافتها و ارگانهای مجاور گسترش یابند. سلولهای سرطانی ممکن است با جریان خون و یا سیستم لنفاتیک به مناطق دورتری در بدن منتقل شوند. تاکنون بیش از ۲۰۰ نوع سرطان شناسایی شده است.
— انواع سرطانها
— ۱-کارسینوم: شامل سرطانهایی می شود که سازندۀ پوست (مثل سرطان پوست) یا پوشانندۀ لایۀ داخلی اعضا (مثل سرطان ریه) و یا سازندۀ غدد (مثل سرطان پستان) هستند.
— ۲- سارکوم: این دسته سرطانهایی هستند که از بافت همبند مثل غضروف، استخوان و ماهیچه منشاء می¬گیرند.
— ۳- لوسمی و لنفوم ها: شامل سرطان هایی است که از سلول های تشکیل دهندة خون و سلولهای ایمنی منشاء می¬گیرد.
—

حقایقی در مورد سرطان:
درحال حاضر سرطان عامل ۱۲% تمامی مرگ ها در سراسر جهان است، (در ایران ۱۰%). پیش بینی می شود در دورۀ زمانی حدود ۲۰ سال، مرگ در اثر سرطان از حدود ۶میلیون مورد به ۱۰میلیون در سال افزایش یابد،
در حال حاضر تقریباً ۲۰ میلیون در دنیا با سرطان زندگی می کنند که در سال ۲۰۲۰ این رقم احتمالاً بالای ۳۰ میلیون خواهد رسید.
انواع سرطانهای شایع در جهان بر اساس جنس:
در بین مردان (بر اساس درصد کشندگی) سرطان ریه، معده، کبد، نای، پروستات را می توان نام برد و در بین زنان (بر اساس درصد کشندگی) سرطان پستان ، ریه، معده، دهانه رحم رامی توان اشاره کرد.
علّت بروز سرطان چیست؟
علّت دقیق آن ناشناخته است ولی عوامل زیر باعث افزایش احتمال ابتلا به سرطان میشود:
R سیگار R رژیم غذایی و تغذیه R عفونت R چاقی
R نداشتن فعالیّت فیزیکی R مواجهات شغلی R الکل R ژنتیک
R نور آفتاب

۱) زخمی که بهبود نیابد، تغییر رنگ پیدا کندو یا خونریزی نماید.
۲) خونریزی یا ترشح غیر عادی از هر منفذی از بدن به طور مثال، از راه ادرار، مدفوع و یا قاعدگی مکرّر.
۳) یک توده یا تورّمی که به طور پیشرونده بزرگ شود که ممکن است همراه با درد یا بدون درد باشد.
۴) سوء هاضمه یا مشکل در بلعیدن غذا.
۵) تغییر در عادت اجابت مزاج برای ۲ تا ۳ ماه.
۶) تغییر واضح در اندازه یا ساختار زگیل یا خال.
۷) سرفه در فرد غیر سیگاری یا خشونت صدا که بیش از ۲ هفته طول بکشد. تشدید سرفه در فرد سیگاری.
۸) خستگی غیر قابل توجیه و یا کاهش وزن مساوی یا بیشتر از ۱۰% از وزن بدن در یک دوره ۳ تا ۶ ماهه.
۹) درد دائمی یا احساس مشکلی در ناحیه شکم.
۱۰) تب غیر قابل توجیه.
نکات مهم در موردسرطان:
سرطانها قابل پیشگیری می باشند.(ازطریق تغذ یه سالم ، فعالیت بدنی کافی ، عدم مصرف دخانیات )
مصرف سیگار یکی از عوامل اصلی در بروز سرطانهایی از قبیل :ریه، نای، دهان ، پانکراس، مثانه ، معده، کبد، کلیه،وسایر اندامها می باشد که به راحتی و به سهولت قابل پیشگیری و کنترل نیز است.
 عامل اصلی بروز سرطان ریه دود معلق ناشی از مصرف سیگار می باشد.
• سرطان زاهای طبیعی که شامل اشعه ماوراء بنفش و تابش و تشعشع یونی
• سرطان زاهای شیمیایی _ شامل آزبست، دود سیگار
سرطان زاهای زیستی از قبیل:
۱-عفونتهای ویروسی(ویروس هپاتیتB در برابر سرطان کبد)، (ویروس پاپیلومای انسانی در بروزسرطان دهانه رحم)
۲- باکتریها (هیلکو باکتردستگاه لنفاوی و تومورهای سارکوم دریچه پیلور در بروز سرطان معدی)
۳- انگلها (شیستوزومیازیس در بروزسرطان مثانه)
۴- آلودگی غذاها از طریق قارچهایی مثل آفلاتوکسین ها (از آسپرژیلوس فونوکی تولید می شوند)در بروز سرطان کبد.

. چاقی و ترکیبی از عوامل تغذیه ای مثل کمبود مصرف میوه و سبزیجات و مصرف بیش از حد نمک در رژیم غذایی می توانند باعث بروز سرطان در فرد شود.
کمبود فعالیت بدنی نیز نقش بسیار مهمی در بروز سرطان دارد . همچنین دلایل قانع کننده ای وجود دارد که مصرف الکل در بروز سرطانهایی مانند : نای ، حلق ، حنجره ، کبد ، پستان و سایر موارد نقش مهم و بسزایی دارد.
راه های کاهش میزان بروزسرطان در جامعه:
۱٫ عدم مصرف سیگار و الکل و تغیرروش تغذیه و انجام فعالیتهای بدنی ۲٫ ایمن سازی بر علیه عفونتهای ویروسی
۳٫ کنترل مخاطرات شغلی ۴٫ کاهش مواجهه با اشعه ماوراء بنفش خورشید
با تشخیص زودرس و درمان به موقع سرطان نیز می توان مقدار زیادی از هزینه های تحمیلی ناشی از سرطان را کاهش داد.

تشخیص زودرس وبه موقع سرطان:
تشخیص زود رس سرطان در درمان آن بسیار موثر می باشد برنامه هایی برای تشخیص صحیح و به موقع سرطان وجود دارد که شامل:
۱٫ آموزش و ارتقاء علم تشخیص به موقع از طریق شناسایی علائم اولیه سرطان از قبیل: توده بافتی ناهنجار؛ زخم ؛ سوء هاضمه مداوم و مستمر ؛ سرفه های طولانی ومداوم ؛ خونریزی از مجاری خارجی بدن و …
۲٫ غربالگری
شناسایی به منظور آزمایش افرادی که در مراحل اولیه سرطان یا قبل از بروز علائم سرطان قرار دارند. به عنوان مثال، غربالگری سرطان روده بزرگ، پستان، دهانه رحم و پروستات
(۳ . درمان
درمان به منظور بهبودی و سلامت کامل و طولانی کردن عمر بیمار و همچنین افزایش سطح کیفی زندگی بیماران سرطانی انجام می گیرد. بسیاری از سرطانهای شایع از قبیل: سرطان پستان و دهانه رحم و کلورکتال بعد از تشخیص به موقع و درمان از طریق روشهای موجود نیاز به مراقبت و کنترل و پیگیری دارند. جراحی ، پرتو درمانی و شیمی درمانی از روشهای عمده و اصلی درمان سرطان به شمار می روند. اساسا برای درمان صحیح و درست سرطان: تشخیص دقیق از راه تحقیقات آزمایشگاهی و آندسکوپی و رادیو گرافی مورد نیاز می باشد.۹۰% دردها و مشکلات بیماران سرطانی از طریق مراقبت و پیگیری مستمر بر طرف می شود.
قابل ذکر است در طی سالیان گذشته تا به امروز عده زیادی از عزیزان ما بر اثر بیماری سرطان جان خود را از دست داده اند که شاید با برگزاری برنامه های آموزشی و اطلاع رسانی بتوان تشخیص سریعتر بیماری را انجام و قدمی بر داریم .