گراز های منطقه شکار ممنوع درفک

درسیاهکل/سجاد کوچکنیا : گراز حيواني است باهوش كه در طول تاريخ با گذر از شرايط مختلف توانسته است مرزهاي تكامل خود را طي كند و تا به امروز همراه انسان باشد و نگاهي به اساطير و آثار نقاشي كنده كاريها به جا مانده از دوران گذشته مؤيد اين مطلب است .
به نظر شما وجود گراز در طبيعت چه اهميتي مي تواند داشته باشد ؟
به نظر يك كشاورز گراز حيواني مضر و بي فايده است ؟
يك جنگلبان مي داند گراز خاك جنگل را زير رو مي كند ، آفات را از بين مي برد و باعث رشد بعضي گونه ها مي شود و به عنوان بيل مكانيكي جنگل عمل مي كند .
يك زيست شناس مطمئن از نقش غير قابل انكار اين حيوان در حفظ حيات وحش و تنوع و …آگاه است .
پلنگ و گربه و… از گراز تغذيه مي كنند . به طور كلي از هر بچه گراز يكي نصيب پلنگ ، يكي گرگ ، يكي روباه و يكي قره قوش مي شود .
به طور كلي اين حيوان پراكنش نسبتاً مناسبي در دنيا به دست آورده و تا ارتفاعات 4000- 3500 متر نيز گزارش شده است.

تصویری از یک گراز در دیلمان که توسط محیط بانان پاسگاه آغوزی گرفته شده است

گراز حيواني ست وحشي و عموماً به صورت دسته جمعي زيست مي كند . اين حيوان در فضاي به مساحت 10 تا 20 كيلومتر حوائج خويش را بر طرف مي كند .
ماده گراز از نر كوچكتر بوده و دندان هاي كوچك تري نيز دارد . گرازهاي ماده همراه بچه ها به صورت گله اي زندگي مي كنند ، نرها نيز غالباً به حالت انفرادي زيست مي كنند مگر در هنگام جفت گيري .
در هنگام جفت گيري اين حيوان خوي وحشيگيري بيشتري به خود مي گيرد و براي تصاحب جفت خويش با ديگر رقبا به نزاع در مي آيد . نوع صداي اين حيوان در فصل جفت گيري و هنگام مبارزه بيشتر جلب توجه مي كند . در هنگام تغذيه صداي نفس زدن و بو كشيدن ممتد آن جالب توجه است .
اين حيوان به طور كلي گياه خوار ولي از طيف تنوع غذايي مانند ، قورباغه ، موش ، كرم خاكي ، ميوه ، لار و حشرات ، قارچ ، علف ، برگ ريشه و غده گياهان استفاده مي كند .

اين حيوان شب شكار بوده و در هنگام غروب و اوايل صبح بيشترين فعاليت را دارد .
حس بويايي فوق العاده قوي دارد و از دندان هاي عاج مانندش براي شخم زدن زمين استفاده مي كند .
از نظر ظاهري حيواني زشت با پوزه اي دراز و داراي پوست ضخيم و كلفت كه براي ضد عفوني كردن خود در گل و لاي فرو مي برد .
پوزه سخت و غضروفي آن در كندن ريشه ها و غده گياهان مناسب است .
سر بزرگ و كشيده اي كه توسط گردن كلفت و كوتاه به تنه متصل است . شانه و پهلوي بستر دارد ، با داشتن دندان هاي منحصر به فرد در هنگام بارش برف زياد اين حيوان با پوزه و دست هايش بوته و گياهان را از برف پاك كرده كه اين كار باعث مي شود ساير جانواران گياه خوار در جنگل در مواقع اضطراري با كمبود تغذيه مواجه نشوند .
طول : 90 تا 180 سانتي متر
طول دم : 30 تا 40 سانتي متر
وزن 50 تا 200 كيلو گرم
گراز در 4 تا 5 سالگي جفت گيري مي كند
توليد مثل : در 18 ماهگي بالغ مي شود
زمان جفت گيري : فصل پاييز
دوران بارداري : 115 روز
طول عمر : 15 تا 20 سال

تصویری از یک گراز و توله هایش که میان علفها مخفی شده اند.

این حیوان در هر بار زايمان مي تواند تا 12 عدد بچه به دنيا بياورد . كه اين امر در ازدياد نسل اين گونه مؤثر است .
بچه گراز بعد از سه ماهگي از شير گرفته مي شود و در اين زمان خود قادر به تغذيه مي باشد تا هنگام به دنيا آمدن بچه هاي ديگر به همراه مادر زندگي مي كند .
رنگ توله ها تا 6 ماهگي راه راه مي باشد و معمولاً باعث حفظ و استتار اين گونه مي شود . در ضمن هر بچه گراز پستان خاص خود را دارد . يعني هنگام بدو تولد تا موقع از شير گرفتن از يك پستان شير مي نوشد و معمولاً توله ها سعي مي كنند پستان ها نزديك به سر حيوان را انتخاب كنند كه اين كار علاوه بر اينكه آنها را از لگد مال كردن مصون كرده ، از مادرشان توجه بيشتري دريافت مي دارند و از شانس بيشتري براي جلب محبت مادر بخوردار می شوند.
هنگام زايمان اين حيوان گودال كوچكي حفر مي نمايد و ته آن را با سوخ و گياهان ديگر پوشش مي دهد . سپس با چمپاتمه زدن روي گودال نوزادان را درون گودال مي ريزد . اين توله ها به مدت 3 تا 7 روز فاقد بينائي مي باشند .
به محض شروع بينائي اولين نوزاد از گودال بيرون مي آيد و ساير توله ها با گرفتن دم اين نوزاد و تكرار اين عمل از گودال خارج مي شوند .
بازي و جست و خيز نوزادان بعد از شير نوشيدن جالب است .
با وجود تعداد زياد توله هنگام زايش ولي به علت حساس بودن در مقابل عوامل طبيعي ( سرما و يخ بندان ) و امراض و همچنين مورد طعمه قرار گرفتن توسط حيوانات ديگر ، جمعيت اين گونه كنترل قابل توجهي پيدا مي كند .
چراي دسته جمعي اين حيوان در فصل بهار جالب توجه مي باشد .
در هنگام فصل پاييز به علت وجود انواع ميوه فعاليت بيشتري از خود نشان مي دهد و به نوعي فصل بهشت حيوان محسوب مي شود .
اين حيوان مي تواند يك تشي ( خار پشت ) را پوست بكند .
در مناطقي كه درخت بلوط و غان وجود داشته باشد ، احتمال حضور این حيوان بيشتر است . همچنين در جوار مزارع برنج ، چغندر ، نيشكر ، سويا و ذرت …
پراکنش این گونه در سطح منطقه از نظر کمی مطلوب میباشد و در اکثر زیستگاه ها شامل جلگه ای میانبند و کوهستانی حضوری همیشگی دارد.

تصویری از یک گراز که توسط دوربینهای تله ای در منطقه شکار ممنوع دیلمان شکار شده است

تمامی تصاویر موجود در این مقاله حاصل تحقیق و تلاش های شبانه روزی محیط بانهای پاسگاه محیط بانی آغوزی بوده و هدف از انتشار این مطلب صرفا حمایت از حیوانات منطقه میباشد .

با تشکر ویژ از جناب آقای قنبری محیط بان زحمتکش پاسگاه محیط بانی آغوزی و همکاران ایشان

منابع :
1- سيماي محيط زيست طبيعي لاهيجان – روابط عمومي و آموزش حفاظت محيط زيست گيلان – يعقوب يوسف زاده .
2- مجله شكار و ماهيگري – سال ششم – شماره بيستم – بهار 87 .
3- فصلنامه علمي محيط زيست دوره دوم – شماره اول .
4- فصلنامه علمي محيط زيست ، جلد ششم شماره دوم .
5- فصلنامه علمي محيط زيست شماره 26 بهار 87 .
6- گاگل – مهر و آبان 81 – شماره 10 – سازمان حفاظت محيط زيست استان گيلان .
7- روزنامه هاي منطقه شكار ممنوع درفك و ديلمان – كيوان واحد زاده – مجيد اميري خواه – 80-1378 .
8- گاگل – شماره 6 – اسفند 1380 – سازمان حفاظت محيط زيست گيلان .
9- ماهنامه دانش و مردم – سال هشتم ، شماره 1 و 2 – فروردين و ارديبهشت 86 .
10- سيماي اقتصادي – اجتماعي شهرستان سياهكل .
11- مجله دانش و مردم شماره 71 و 72 – فروردين و ارديبهشت 86 .
12- گياهان دارويي منطقه درفك و ديلمان – مجيد اميري خواه – 80 – 1379 .
13- سياهكل و ديلمان را بهتر بشناسيم ، نيبه مهدوي آسيابر ، تهران – نشر مهر برنا ، 1377 .
14- بررسي سيماي اقتصادي – اجتماعي – سياهكل و ديلمان – سازمان برنامه و بودجه – 1377.
15- سيماي اقتصادي – اجتماعي – سياهكل و لاهيجان – سازمان برنامه و بودجه – 1377 .
16- كتاب گيلان -گروه پژوهشگران – انتشارات .
17- تیم گردشگری و محیط زیست پایگاه گردشگری سیاهکل و دیلمان