محورهای پیشنهادی جهت سفر و برنامه‌های احتمالی سفر رئیس‌جمهور اسلامی ایران به چین

درسیاهکل/ مهدی خورسند لیه چاک (پژوهشگر اقتصاد سیاسی و کارشناس مسائل چین و اوراسیا):
در زیر محورهای پیشنهادی جهت سفر و برنامه‌های احتمالی سفر رئیس‌جمهور اسلامی ایران به چین ارائه می گردد:
۱- پیشنهادی با محوریت «استقلال ایران»
چینی‌ها در توضیح و توجیه رفتارشان در قبال بیانیه‌های مشترک با اعراب حاشیه خلیج‌فارس، هنوز اقدامی نداشته و دلجویی منطقی از ایران نکردند. بنابراین، پیشنهاد می‌گردد رییس‌جمهور محترم کشورمان و هیات همراه در این سفر، چه تلویحی و چه رسمی، اشاره‌ای به موضوع «چین واحد» نداشته باشد. چینی‌ها بشدت روی این موضوع حساس هستند و قطعاً این پیام را درخواهند یافت که تهران نسبت به رفتار پکن همچنان دلگیر است و اگر محورهای بعدی این سیاهه نیز پیگیری شود، قطعاً برای جبران مافات اقدام خواهند کرد. توجه شود بسیار مهم است در صورت تصمیم دولت محترم برای اجرایی کردن این بند، حتماً پیام آن به جامعه منتقل گردد. البته نوع انتقال این پیام به جامعه که سبب احیای غرور ملی درخصوص اقدام خصمانه چینی‌ها در صدرو بیانیه علیه ایران شود نیز بسیار حائز اهمیت است.
۲- تعیین فردی مشخص از سوی دولت برای رابطه اجرایی شدن تفاهم ۲۵ ساله
چینی‌ها بشدت اوضاع داخلی ایران را رصد می‌کنند و نسبت به عدم تعیین تکلیف روابط خود با ایران گلایه مند هستند. چین و روسیه یک رقابت درون منطقه‌ای دارند و از نزدیکی ایران به روسیه در ماه‌های اخیر و تاثیر آن بر منافع چین در منطقه غرب‌آسیا بسیار هراسان و نگرانند و معتقدم موضع‌گیری چنینی چین در سفر رییس‌جمهور این کشور به منطقه غرب‌آسیا نیز به همین دلیل بوده است. ایران در پازل منافع چین جایگاه مهمی دارد اما اینطور نیست که ایران بر دیگر بازیگران منطقه‌ای برتری داشته باشد. این موضوع مهم باید از سوی سیاستمداران تهران بدقت دیده شود زیرا ما در داخل کشور این نگاه را داریم که چون چین به ما نیاز دارد هر زمان که دلمان خواست و هر کاری که دلمان خواست می‌توانیم صورت دهیم و سپس به سراغ چین برویم چون آغوش چین همواره به سمت ما باز است؛ ادعایی که کاملاً غلط است! برای چینی‌ها بسیار مهم است که فردی مشخص در ایران پیگیر امورات چین باشد. این فرد در عین اینکه باید به دولت و راهبردهای دولت وقت نزدیک باشد، با توجه به ساختار حاکمیت جمهوری اسلامی ایران، باید به رهبر معظم انقلاب نیز نزدیک باشد.
ذکر این نکته ضروری است که پس از سال ۲۰۱۲ و زمانیکه شی‌جین‌پینگ بر سر کار آمد، وی به حزب کمونیست چین اعتبار دوباره‌ای بخشید و ارکان حزب در کنار دولت و برای کمک به دولت فعال شدند. در همین راستا بود که حزب کمونیست چین، در حوزه سیاست خارجی ورود کرد و موازی با وزارت خارجه این کشور که به سراغ مقامات رسمی فعلی کشورهای هدف که منافع مشخصی در آنها داشت می‌رفت، حزب به سراغ گزینه‌های آلترناتیو و احتمالی بعدی رسیدن به حکومت در کشورها می‌رفت و با آنها ارتباطات خوبی برقرار می‌کرد. تا پیش از روی کار آمدن دولت سیزدهم، علی لاریجانی گزینه مطلوبی برای آنها بود که هم با رهبر معظم انقلاب ارتباط خوبی داشت و هم با دولت وقت مرتبط بود. اما با روی کار آمدن دولت سیزدهم، تنها یک پالس در این حوزه از سوی چینی‌ها دریافت شده است. اولین دیدار رسمی سفیر چین در ایران پس از همه‌گیری کرونا در ایران، با حضور سفیر چین در محل شهرداری تهران و دیدار با علیرضا زاکانی بوده است.
پیشنهاد می‌گردد، دولت محترم تا پیش از سفر به چین، تکلیف این موضوع و فردی که خارج از دولت (ولی نزدیک به دولت) و مرتبط با رهبر انقلاب است را تعیین و در طول سفر به چین به مقامات چینی جهت تعیین تکلیف و سامان دادن به روابط ایران و چین در قالب تفاهم ۲۵ساله دو کشور معرفی گردد؛ فردی که دارای اختیارات مشخص برای حوزه روابط با چین بوده و توان تاثیرگذاری نیز داشته باشد.
۳- چین به عنوان رگلاتور روابط با ریاض!
در شرایطی که ضرورت رابطه تهران و ریاض با توجه به تهدیدات رژیم صهیونیستی و تهدید عادی‌‌سازی روابط با اعراب از سوی این رژیم جدی شده، و از آنجا که چین توانسته قراردادهای مفصلی با ریاض تنظیم کند، پیشنهاد تهران برای تنظیم روابط تهران و ریاض با میانجیگری چین، هم برای چینی‌ها جذاب خواهد بود هم برای عربستان.
چین برای کسب منافع در منطقه غرب‌آسیا، منافع بسیاری برای خود طرح‌ریزی کرده که قطعا برای دستیابی به این منافع نیازمند ثبات و امنیت می‌باشد که در سفر آیت‌الله رئیسی به پکن اینطور باید قلمداد و منتقل گردد که کلید این ثبات و امنیت، تنها و تنها در دستان ایران است. ایران با طرح این موضوع، هم چین را نسبت به تبعات عدم انتفاع سیاسی و اقتصادی ایران از حضور این کشور در غرب‌آسیا متوجه خواهد ساخت و هم این پیام را به ریاض منتقل می‌کند که در صورت عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی باید قید توسعه و پیش رفت را بزند.

تهران باید این دیدگاه را به پکن منتقل کند اتفاقا اگر چین در جایگاه میانجی روابط تهران و ریاض ورود کند، می‌تواند نعمت امنیت و حل معضلات منطقه‌ای عربستان را به عنوان هدیه به آنها اهدا کند. به اعتقاد نگارنده این سیاهه، تبعات عادی‌سازی روابط رژیم صهیونیستی با عربستان بسیار زیاد بوده و عملاً این اتفاق، راهی جز یک درگیری نظامی برای کشورمان در منطقه باقی نخواهد گذاشت اما عادی سازی روابط با عربستان، غیر از بستن راه توطئه صهوینست‌ها علیه کشورمان، از سازهای ناکوک کشورهای عربی منطقه علیه تهران جلوگیری می‌کند.
۴- جذب سرمایه چینی‌ها برای توسعه تکمیل مسیرهای ترانزیتی
یکی از علاقه‌های اساسی چینی‌ها، ژئوپلیتیک ایران است. چینی‌ها از صدها سال پیش، از جغرافیای ایران برای دسترسی به بازارهای غرب استفاده و بهره می‌بردند. حتی در سفر شی در سال ۲۰۱۶ به تهران، موضوع پیشنهاد چین به ایران در تکمیل طرح‌های ترانزیتی روی میز بود که متاسفانه از سوی دولت وقت توجهی به آن نشد. به اعتقاد نگارنده، غیر از اتفاقات سیاسی، اجرایی شدن محورهای ترانزیتی تفاهم ۲۵ساله باید در اولویت طرح‌های اقتصادی این سفر قرار گیرد. البته در این سفر باید تکلیف شرایط انتقال وجه و سرمایه بین دو کشور مورد توجه جدی قرار گیرد. برای سرمایه‌گذاران شیوه و تضمین انتقال وجه مهم است که باید برای این موضوع فکری اساسی صورت گیرد. همچنین باید توجه شود، هم براساس تفاهم ۲۵ساله و هم براساس شناختی که از چینی‌ها در سال‌های اخیر بدست آمده، چینی‌ها آماده همکاری با ایران براساس تهاتر با نفت هستند و تقریباً پول یا وجه نقد را در معاملات خود قبول نمی‌کنند.
پیشنهاد می‌گردد، دولت با یک بسته اجرایی با توجه ویژه به این خواست طرف چینی به این سفر برود. همچنین عاجزانه تقاضا می‌شود، دولت محترم تیمی تخصصی در حوزه چین معین کند، تیمی که مورد وثوق و اعتماد کامل دولت و البته چین‌شناس بوده تا بتوانند در راستای روابط دولت محترم با کشور چین کمک کنند.

انتهای پیام/